The Avatar

Det er kapasiteten til å følge opp som mangler. Det er fortsatt ein del manuelt arbeid med å skrive ut bot, då bildet av føraren skal sjekkast opp mot registrert bileigar, og stemmer ikkje det så må bileigar kontaktast for å prøve å få klarheit i kven som var førar, osv. I tillegg til det reine kontorarbeidet så slår også reglane om lagring av personopplysningar inn, slik at bilda må uansett slettast etter ei viss tid og kan derfor ikkje takast igjen ved ledig saksbehandlingskapasitet.

Det er forskjell på fotoboks og laserkontroll. Ved laserkontroll vil UP typisk bestemme seg for ei minstefart før kontrollen startar for at ikkje oppstillingsplassen skal være smekkfull med bilistar som har køyrt så vidt over fartsgrensa når det kjem ein ekte råkøyrer. I forskrifta for forenkla forelegg så er det fastsatt at 1-5 km/t over fartsgrensa skal gi eit forelegg på 1250 kr. I praksis er det ingen som får ei så lav fartsbot fordi politiet bestemmer seg for å legge lista litt høgare før dei tek på seg arbeidet i å skrive ut forenkla forelegg, og enda meir arbeid blir det om dei møter ein bilførar som ikkje aksepterer forelegget og heller vil ta saka til tingretten. Politiet antek nok at dei som er uheldige og køyrer 2 km/t for fort på beinstrekket der politiet står med lasarkontroll, dei er nok så lovlydige at dei heilt sikkert køyrer under fartsgrensa der det er svingete. Dei har nok lite å lære av å få ein drøy tusenlapp i bod som dei ikkje alt lærer av å innsjå at dei holdt litt høg fart gjennom ein politikontroll. Utrykningspolitiet er ute etter å ta fartssynderane som lagar farlege situasjonar, ikkje kvar bidige bilist i køa som ruller fint i 61 km/t gjennom 60 sona. Fotobokser er førehandsprogramerte til kva som er minstefarta før dei tek bilde. Eksakt kva denne farta er vil kunne variere frå fotoboks til fotoboks. Erfaringsmessig så går det heilt fint å rulle forbi fotoboksa med litt høgare fart på speedometeret. Litt fordi speedometeret ofte viser litt høgare fart enn kva du reelt sett har, og litt fordi det er ikkje ønskeleg at trafikkflyten skal reduserast ved at alle billistar er så redde for å få bot at dei bremsar ned til langt under fartsgrensa i det dei passerer fotoboksa, før dei akselererer kraft opp i fart rett etter fotoboksa. Og som nemt, så er det ikkje alle fotoboksene som er aktivert heile tida.

Om EU brer om seg på denne måten, så bør ein nok på eit eller anna tidspunkt vurdere å opprette ein ny EU-liknande union i staden for å berre utvide med fleire medlemsland. Det er ein stor styrke at ein union blir stor, men det blir også desto vanskelegare om det oppstår interne ueinigheiter. EU har frå før litt utfordringar med medlemslandet Ungarn, som ikkje akkurat har oppfylt forventningane til ei meir vestleg tilnærming. Ungarn vart tatt inn i unionen saman med Polen, Estland, Litauen, Tjekkia, og andre tidlegare sovjetstatar som alle har brukt medlemsskapet til å å orientere seg mot vest-europa. Ungarn utgjer eit unntak og burde i etterpåklokskapens lys ikkje blitt invitert inn. EU burde fått på plass mekanismere slik at det er mogleg å kaste ut medlemsland som er problematiske. Vi har litt samme utfordringane innafor NATO, med blant anna Tyrkia som skiller seg ut med ein litt anna agenda enn resten av alliansen. No i nyare tid har vi også fått NATO-medlemmet USA som utgjer eit uromoment i alliansen med både toll-krig og truslar om å invadere allierte. Akkurat no så har nok både Canada, Australia og kanskje også Japan samanfallande interesser av å inngå samarbeid med andre nasjonar enn USA, men det kan fort endre seg. Det vil til dømes bli interessant om Canada blir EU-medlem og så snur det politiske klimaet slik at Canada og USA blir bestevennar igjen der det blir fri grensekryssing mellom USA og Canada, og at kven som helst kan då reise vidare frå Canada til Europa utan pass gjennnom Schengen avtalen. I alle tilfelle så er eg fortsatt av den oppfattinga at for Norge sin del så er vi godt kjente med EØS-avtalen sidan vi då har foten inne når det trengs utan å gi frå oss all kontrollen. Det er også langt lettare å trekke seg frå EØS-avtalen om vi blir veldig ueinige med EU, enn det er å skulle melde seg ut av EU etter å fyrst ha blitt medlem. Når vi i tillegg er i den situasjonen at vi ikkje treng å stå på søkarliste for å blir EU-medlem så er vi også i den heldige situasjonen at vi ikkje har permanent lukka den døra sjølv om vi i dag seier nei til EU-medlemsskap.

Om det er komande sesong 3 som blir spådd som siste sesong, så starta dei filminga av den i mars i år og skal etter planen være ferdig i slutten av november. Om serieskaparane gjekk inn i produksjonen av sesong 3 med kunnskapen eller sterk mistanke om at dette blir den siste sesongen så har dei nok pressa inn all gjenverande handling inn i denne sesongen. Men om dei ikkje viste noko om dette før no, så får vi nok ein brå stopp om den opprinnelege planen fortsatt var å avslutte etter ein fjerde sesong. Som igjen går tilbake til min kritikk av HBO som tydelegvis ikkje klarer å bestemme seg for om dette er ein serie som dei skal satse på ved å investere i 4 sesongar for å lage ein sterk serie som kan rulle og gå i årevis på straumetenesta. I staden ser det ut til at dei feiger ut og tenker kun på den umiddelbare profitten der og då, utan å tenke på den indirekte innteninga dei har av å bygge seg opp eit bibliotek av kvalitetsseriar slik at abonnentante finn innhald også utanom dei få vekene i året det er premiere på ein heilt ny serie. Folk driv fortsatt å ser på HBO sine gamle storseriar, slik som The Sopranos , Band of Brothers, osv. Sjølv om HBO ikkje vil offentleggjere strømmetala sine, så er eg rimeleg sikker på at Game of Thrones har fått seg ein skikkelig knekk med relativt få nye strømmingar etter all støyen om korleis den serien slutta. Dagens HBO hadde nok ikkje gitt Steven Spielberg pengar til meir enn ein halv sesong av Band of Brothers, og hadde kansellert serien midtvegs i krigen fordi sjåarane ikkje benka seg ned kvar mandag for å sjå den nyaste episoda, og heller venta til at heile serien var tilgjengeleg. Band of Brothers må forresten ha hatt fenomenalt høgt DVD salg, det er ikkje reint få boks-sett av akkurat den serien eg har sett i TV-benken heime hos folk i den tida folk fortsatt hadde DVD'ane ståandes framme.

Problemet som mange turistkommuner har er at turistane ikkje nødvendigvis legg igjen så mykje pengar, og dei pengane som turistane legg igjen går i liten grad tilbake til kommunen. I tillegg har kommunen utgifter med eit stort tal på turistar medan kommunen fortsatt får statstilskot basert på talet på fastbuande. Likevel. Viktigaste grunnen til at kommuneøkonomien går over styr er at politikarane ikkje ønsker å tenke langsiktig nok. Politikarane blir mest populære hos velgarane om dei fattar vedtak om å bygge ny barneskule, konserthus eller parkeringsplass. Politikarar som er meir økonomisk fornuftige og bruker pengar på vedlikehald slik at barneskulen kan vare i 20 år til, og som ikkje får artikkel i avisa der dei klipper snor til den nye skulen, dei blir ikkje gjenvalgt. For kommunens innbyggere så er det vanlegvis ingen stor krise at kommunen er på robek-lista, for det betyr berre at det er nokon voksne som må godkjenne pengebruken. Kommunen kan fortsatt bruke pengar og bygge nytt, men det må være forsvarleg og nødvendig. Det er stort sett politikarane sjølv som misliker å være på robek-lista ettersom det medfører at dei ikkje kan styre og prioritere slik dei sjølv vil.

Kva defineres som "nettbaserte spel" i dag? Før var det ganske enkelt, ein kjøpte ei spel på disk og kopla PC/konsollen opp mot internett for å få tilgang til multiplayer. Men i dag finnes det nesten ikkje offline spel i det heile tatt, sjølv om du kjøper spel på disk så må du vanlegvis ha ei internettforbindelse for å laste ned siste oppdateringa eller for at spelet skal få verifisert at det ikkje er piratkopiert. Eg reknar med at det er multiplayer spel med chat som er meint, med dei utfordringane ein har der med at voksne tek kontakt med barn, men om alle spel som treng eller kan ha internettilkopling blir ramma så er det i praksis ei 15 ås aldersgrense på dataspel generelt som blir innført. Sjølv heilt enkle mobil-spel har i dag nettilkopling til alt frå å gjere det mogleg med mikrotransaskjonar, til at grafikken oppdaterer seg til halloween-tema no når vi nærmar oss hausten. Det er rett og slett veldig upresist å foreslå aldersgrense på "nettbaserte spel", om ein med det ikkje meiner at det skal være aldersgrense på alt anna enn fysiske kort- og brettspel. (Og om problemet er pedofile som kontakter barn på Roblox, hadde det vært vel så rasjonelt å innføre maks aldersgrense på f.eks. 20 år på slike spel der det også kan være barn).

Kva det kostar å flytte kjem heilt ann på omstendigheitene. Treng du i det heile tatt å bruke flyttebyrå? Om du frå før eig eller har tilbod om å låne ein varebil eller tilhengar så er det bortimot kostnadsfritt å flytte, utanom dei reine transportkostnadane til drivstoff/bompengar. Har du ikkje tilgang til varebil/tilhengar så kan det være eit alternativ å leige dette, å leige ein varebil kostar frå nokre hundrelappar om dagen til nokre hundrelappar i timen alt etter som. Største ulempen med å flytte med berre ein varebil er at du ikkje får med deg så mykje om gongen, så det går forferdeleg mykje tid på å farte fram og tilbake. Derfor kan det være hensiktmessig å leige flyttebyrå slik at du kan flytte alt i ein smell, prisen på å bruke flyttebyrå varierer med køyreavstand, tidsbruk og volum på flyttelasset. Den virkelig store kostnaden ved flytting er altså kor mykje du kan gjere sjølv, og kva du eventuelt treng hjelp til. Dei aller fleste pakkar ned eigendelane sine i flyttekasser og har alt klart når flyttebyrået kjem, men om du også treng å leige flyttebyrå for å forsiktig pakke ned ting i flyttekasse, så blir det naturleg nok mykje dyrare enn om du berre betalar for køyringa. Det kan nok også være fornuftig å vurdere litt kritisk kva du eigentleg treng å ta med deg på flyttelasset. Har du relativt billige møblar så kan det være at det er meir hensiktsmessig å ikkje ta med deg møblane og heller kjøpe nytt av det du treng i den nye bustaden. Fine møblar kan du ofte selge/gi vekk til folk som kjem å hentar møblane utan at du treng å gjere noko med det, andre møblar må du kanskje leige "søppeltaxi" eller liknande for å få køyrt vekk og kasta. Det er også mogleg å gjere avtale om å sette igjen møblar. Det er ikkje heilt uvanleg at ein i samband med bustadkjøp avtalar at til dømes vaskemaskina som er stor og uhandterleg får stå igjen når du flyttar ut, gjerne fordi du samtidig har gjort tilsvarande avtale der du skal flytte inn om at det der står igjen ei vaskemaskin.

Eg kjenner ikkje godt nok til Karrierehuset sine tenester, men av det eg ser på heimesida deira så kan eg ikkje sjå at dei tilbyr meir enn rådgivning, intervjutrening, og liknande ting. Det er altså mykje det samme som NAV kan bidra med, berre at Karrierehuset er ein privat aktør som i større grad kan spesialtilpasse seg dine behov så lenge du kan betale. Beste måten for å få ein fot innanfor hos ein bestemt arbeidsgivar er gjerne at du skaffer deg jobb ein liknande bransje, og bruker den jobben til å opprette faglege nettverksforbindelser med den arbeidsgivaren du vil jobbe hos. Til dømes ved å jobbe i eit firma som utfører tenester for denne arbeidsgivaren, osv. Utanom det faglege nettverket så er det også fornuftig å jobbe med å bli ein del av det sosiale nettverket til relevante personar hos arbeidsgivaren du vil jobbe hos. Ein enkel måte å starte på er å sende forespørsel om å knyte kontakt på LinkedIN og aktivt bruke den tenesten til profilere deg sjølv med gode innlegg. Men du kan sjølvsagt jobbe enda meir indirekte ved å starte å trene på same treningssenter som økonomisjefen i firmaet, dra på konferanser der det aktuelle firmaet sender representanter, osv. Om du er ute etter karrierevrettleiing som ikkje er i regi av NAV og som ikkje kostar skjorta, så er det einaste rådet eg kan gi deg at du ser om du kan finne ei fagforeining eller liknande som har slike tenester som medlemsfordel eller tilbod om å få rabattert pris på slik rågivning.

Skattlegging skal ikkje berre sikre inntekter til staten, skatten skal i tillegg syte for at konstandsfordelinga blir fordelt utifrå gitte kriterier. Dette er kriterier som er tufta på eit prinsipp om å betale etter evne, men også for å stimulere til at pengane blir brukt på mest mogleg samfunnsnyttig måte. Typisk døme er formueskatten fordi det er ønskeleg at mest mogleg pengar får sirkulere i økonomien, eller at du må skatte meir om du skaffar deg sekundærbustad. I teorien kunne vi kutta skatten heilt, og i staden krevd inn pengane som ei fast avgift. Om vi deler rekninga med offentleg forvaltning likt på alle innbyggarane så vil kvar og ein av oss få ein årleg faktura pålydande 488 000 kr. Om vi gir rekninga berre til yrkesaktive så auker beløpet til 2,9 mill per arbeidstakar om rekninga skal dekkast av innbyggarane. Heldigvis har staten inntekter frå mellom anna oljefondet som fjer at vi ikkje treng å kreve inn alt som innyggarbetaling. Det er masse spennande alternativ til skatt som vi kunne innført. I staden for brukarbetaling, så kunne vi gått over til ei økonomi som er 100% basert på moms slik at du betalar til staten etterkvart som du kjøper varer og tenester. Den openbare ulempen med ei slik ordning der vi har momssats på f.eks. 100% på alle varer, er då at folk vil bli veldig restriktive med å bruke pengar så då må momsen aukast i takt med at forbruket går ned.

Sesong 1 fungerte fordi det var blåkopi av fyrste spelet, der historien fekk ein konklusjon. Ein blir sjølvsagt nyskjerrig på kva som kanskje kunne skje vidare, men slik er det med dei fleste historiefortellingar. Spel nummer to i serien var eit enormt prosjekt, med mange fleire karakterar og innhald. Det var også grunnen til at det tidleg vart klart at det ikkje var mogleg å fortelle den historia på berre ein sesong, og det vart skissert at ein måtte ha 3 sesongar for å kunne formidle historia utan store kutt i handlinga. Eg forstår heller ikkje korleis HBO kan gi grønt lys for å starte på det store prosjektet det er å filmatisere The Last of Us 2, men utan å gå all-in og bestille produksjonen av heile historia. Det kan da ikkje være økonomisk forsvarleg å kanselere ein serie utan ei avslutning? Blir det no bekrefta at sesong 3 blir den siste, og at den viktige fjerde sesongen aldri blir produsert så kan eg ikkje sjå for meg at det er mange startar å sjå på sesong 3 vel vitande at historia kjem til å stoppe brått etter ca 2/3 av handlinga. At mange har sett sesong 2 er ikkje så rart, dei hadde tross alt ei forventning om å få ei full historie. Hadde serien stoppa etter fyrste sesong med eit naturleg sluttpunkt så kunne The Last of Us blitt ein nærmast kult-klassiker på HBO som hadde stabile strømmetal dei neste 20 åra, i staden vil serien bli huska som ein halvferdig serie som det ikkje er vits i å investere tid i. Har ikkje HBO lært noko av seriar som Game of Thrones? Fantastiske sjåartal medan serien var ny og relevant, men med så svak avslutting så er det ikkje ein serie som det er naturleg å verken sjå fleire gongar eller til å tiltrekke seg nye og yngre sjåarar som ikkje fekk med seg serien medan den var på sitt mest populære.

Det er i utganspunktet ingen samanheng med alderen til Aisha, lovendringa som taliban innførte er knytt til pubertet i staden for alder, noko som ved fyrste augekast kan høyres ut som ein fornuftig grense mellom å være barn og voksen i eit område der folk ikkje nødvendigvis har fødselsattest eller anna dokumentasjon på alderen. Hadde formålet vært å forme ekteskapslova etter modell frå ekteskapet mellom Muhammed og Aisha så hadde eg forventa at aldersgrensen vart satt til 9 år. Denne aldersgrensa på 9 år er altså ikkje fastsatt i taliban-lova, alderen på 9 år er henta frå media som har presentert "worst case" for kva som normalt sett er den tidlegaste alderen jenter kan kome i puberteten. Medisinsk sett blir det rekna som for tidleg pubertet om jenta får menstrasjon før fylte 9 år, så det er ein legitm kritikk av taliban-regimet å påpeike at lova som er innført legaliserer og kanskje også normaliserer barneekteskap. Som "fun fact" kan eg legge at den tidlegaste dokumentrte puberteten er hos ei peruansk jente som i vart født i 1933 og kom i puberteten i 1936 berre 3 år gamal. Ho har også den litt tvilsome rekorden ved å være tidenes yngste mor då ho i ein alder av 4 år vart gravid, og fødte ved keisersnitt då ho var 5 år, 7 månedar og 21 dagar gamal.

Overskrift: Frå artikkelen: Uansett. Dette treng ikkje å bety noko som helst for historiefortellinga. Ein sesong kan i dag være så lite så 4 episoder á 45 min eller 20+ episoder på over ein time. Sesong 1 hadde 9 episoder, sesong 2 hadde 7 episoder. Om dei fortsettet den trenden og skal fortelle den gjenståande 2/3 av historia på 5 episoder så blir det vanskeleg, men det er ikkje lenger nokon reglar for kva som utgjer ein sesong, så kven veit. Utan å spoile spelet, så meiner eg at det var ei tabbe å la sesong 2 følge samme historiefortellinga som i spelet. Spesielt når vi kjenner til all kritikken som kom mot The Last of Us 2, så burde serien justert rekkefølga slik at sjåaren fekk ein betre smakebit på kvar historia går. I eit spel der spelaren alt har investert både pengar og tid så er det lettare å få spelaren til jobbe seg gjennom spelet, men som TV-serie så er det langt lettare å rette sitt fokus mot anna underholdning om du ikkje koset deg gjennom heile serien. Når det då I tillegg blir veldig lenge å vente til neste sesong, så er det ikkje lett å halde på sjåarane til siste episode.

Eg er ikkje heilt einig i at effekten av politiske beslutningar også er politisk vold. Kanskje med unntak der politikken et innført av ein diktator etter eit statskupp. Om alle skadevirkninger av demoktatisk politikk er politisk vold, så vil nesten alt være politisk vold. Innfører regjeringa høgare fartsgrense -> politisk vold om nokon døyr i trafikkulykke. Innføring av redusert drivstoffavgift -> politisk vold fordi folk får redusert helse fordi dei går mindre når det er billegare å reise kollektivt, osv. Dette er ikkje eit forsvar for å politisk undertrykke eiga befolkning, men det er likevel ikkje det samme som politisk vold.

Heilt klart, men det er litt avhengig av kva som skjer og kva nasjonar som utgjer fienden i eit slikt tilfelle. Geografisk er vi veldig utsatt for ei stor skipsblokkade, den lange kystlinja er både ein fordel og ein ulempe. Til tross for NATO allianse, så har vi historisk sett vært mest i krig med Sverige. Det kan også oppstå andre situasjonar enn berre krig som gjer oss isolerte, som ein ny pandemi som fører til at vi må stenge grensene, eller at vi blir utsatt for ein handelskrig som fører til at internasjonal handel blir vanskeleg.

Prisen på drivstoff og i kva grad vi klarer å være sjølvforsynte med drivstoff er to viktige spørsmål som har veldig lite med kvarandre å gjere. Grunnen til at vi importerer drivstoff, saman med ting som elektronikk, klær, bilar, osv er fordi det vil bli forferdeleg dyrt når vi relativt billig kan importere slike ting frå lavkostland. Til dømes er det mogleg å kjøpe norskproduserte bunadar som er både brodert og montert i Norge, men då må du over 100 000 kr med det norske lønnsnivået, om du kjøper ein bunad der det tidkrevande broderingsarbeidet er utført i lavkostland som Kina eller Estland og som er berre montert i Norge så får du prisen ned i ca 30 000 kr. Det er fint mogleg å bygge fleire raffineri, tekstilfabrikkar, elektronikkfabrikkar, osv i Norge, men det blir veldig dyrt ettersom vi enten må ha mange arbeidarar med norsk lønnsnivå, eller så må til med store investeringar for å kunne bygge robotar som kan stå for arbeidet. Det å være sjølvforsynte er veldig viktig for sikkerheit og beredskap, og for å ikkje være avhengige av andre, men det er ganske dyrt. Heile formålet med internasjonal handel er at vi i Norge produserer det vi har gode forutsetningar for å produsere her, og så brukar vi pengane vi tener på den produksjonen til til å kjøpe inn ting som vi ikkje har like gode forutsetningar for å produsere.

Utan at det gjer det greit å utøve politisk vold, så er det unekteleg eit lag med ironi over at Kirks synspunkt om at nokre dødsfall kvart einaste år er ein akseptabel pris å betale for å ha retten til å bære våpen. Det at amerikanerane har det andre grunnlovstillegget medførte både at drapsmannen kunne lovleg anskaffe våpenet sitt, og det var heller ingen "good guys" som var i stand til å bruke sine eigne våpen til å verken forhindre eller stoppe drapsmannen. Som sagt så vil slike utsagn aldri gjere det greit å bruke vold, men det ikkje feil å påpeike denne motsettinga mellom personens politikk og kva som skjedde med personen. Ein politikar som tek til orde for at bilbelter burde være valgfritt og som døyr eller blir skada i ei bilulykke vil måtte tåle at det blir brukt som eit eksempel på konsekvensane ved politikken. Eller ein politikar som har fått gjennomslag for reduksjon i uføretrygda og som sjølv blir ufør og må leve med konsekvensane av eigen politikk. Det betyr ikkje at det er greit å godte seg over politikarar som trafikkskada eller arbeidsuføre, men det er heller ingen plikt til å ikkje skulle påpeike den openbare motsettinga mellom liv og lære.

Til fjortissane sitt forsvar så kan eg som millennial opplyse at mine foreldre er nesten like ille, både målt i skjermbruk og manglande impulskontroll til å ikkje dra fram telefonen midt under middagen om den lager ein lyd eller dei får lyst til å legge ut bilde på Facebook. Teknologien har forholdsvis lik virkning på alle generasjonar, største forskjellen er at den oppveksande generasjonen forhåpentlegvis klarer å lære seg å tilpasse seg.

Identifiseringsplikta ovanfor politiet er eigentleg overraskande lite inngripande sidan du ikkje har plikt til å vise ID, du har berre plikt til å fortelle namn, når du er født, kva du jobbar som og kvar du bur. Denne plikta er så gamal at den er frå den tida der det å seie at du er Ola som bur på gården til Per der du er griserøkter var rikeleg nok for å plassere deg. I dag så vil det være akseptabelt å seie at du heiter Ola Nordmann, født 01.02.2005, at du er student og at du oppgir gateadressa til blokka du bur i, og utan å bekrefte dette gjennom å vise ID. For personar over strafferettsleg alder så er det i dag berre unntaksvis at folk ikkje har ein eller anna form for ID å vise fram, likevel har vi fortsatt ei ID-plikt frå tida før vi hadde gateadresser, og der det å opplyse om yrket ditt gjorde det lett å finne deg på eit seinare tidspunkt.

Det er ikkje gitt at drivstoffet blir billegare om vi raffinerer oljen i Norge. Hadde det vært lønnsomt å drifte raffineri i Norge så hadde vi heilt sikkert gjort det. Eg er einig i at vi burde være i det minste delvis sjølvforsynte med drivstoff, men det vil garantert være noko som vi må betale ekstra mykje for. Vi kunne gjort slik som vi i dag gjer med tollavgifter på mange matvarer, der prisen for til dømes norsk ost er på det nivået som trengs for at det skal være lønnsomt å produsere ost i Norge, og så har vi 277% toll utanlandske ostar slik at dei ender opp med å koste omtrent det same som dei norske ostane. Då kunne vi betalt 100 kr/liter for bensin produsert i Norge, og så kunne vi hatt importavgift på 90 kr/liter for utanlandsk bensin slik at utsalgsprisen ender på litt over 100-lappen. Den viktigaste grunnen til at vi velger å importere varer og tenester er prisen. Mykje av det vi produserer her i landet kunne vi kjøpt billegare i utlandet, men vi har politisk bestemt at vi skal akseptere høge prisar om det medfører at vi kan behalde produksjonen i Norge.

Kanskje litt off-topic, om det som kanskje er eit meir forhandlingsteknisk spørsmål. Heilt konkret så handlar framsnakking om å løfte fram alt det positive med yrket, og kome med krav om at lønna må opp som påskjønnelse for den gode jobben som blir gjort. Ved å liste opp alt som er negativt og deretter kreve meir betalt fordi det er så mykje som er dårleg i yrket, så opprettheld ein det inntrykket som mange sitter igjen med om at lærararyrket ikkje er spesielt attraktivt. Det er sjølvsagt lettare sagt enn gjort, også fordi at det å framsnakke yrket for å sikre god rekruttering gjer lite for å forbetre lønnsvilkåra til dykk som i dag jobbar som lærarar.

Husleigelova har ein bestemmelse om at det ikkje kan avtalast vilkår som er mindre gunstige for leigetakaren enn det som følger av husleigelova. I teorien kan det være mogleg å til dømes leige ut til ein så låg pris at det å avtale at leigetakaren gir slepp på sitt oppsigelsesvern ikkje medfører at vilkåret totalt sett er mindre gunnstig for leigetakaren enn det som står i lova. Utfordringa er at ei uforutsigbar leigetid vil isolert sett alltid være ugunstig for leigetakaren, også i tilfeller der leigetakaren har andre fordelar. Det er derfor ikkje gitt at du vil vinne fram med at spørsmålet om kva som er mindre gunstig for leigetakaren skal vurderast utifrå heile leigeavtalen. Eit anna mogleg alternativ er å prøve seg på ei formulering der leigetakaren får rett til å gå frå leigeavtalen med umiddelbar virkning, medan utleigar skal måtte forholde seg til ei lang oppseiingstid. Då vil ein også kunne argumentere at ulempen for leigetakaren med å inngå ei tidsubestemt leigeavtale som likevel kan seiast opp om utleigaren ombestemmer seg, er kompensert ved at leigetakaren får behalde fordelen og forutsigbarheita med ei oppseiingstid utan å sjølv måtte tilby tilsvarande oppseiingstid.

Det er eit eksempel i dokumentet det er linka til. Der viser det til at elevane får ein artikkel og to spørsmål som ein skal svare på for å teste om ein har fått med seg innholdet i artikkelen. I utgreiinga under spørsmåla tek dei for seg praktiske forskjellar mellom den engelske, svenske, danske og norske versjonen av denne oppgåva. Det som blir dratt fram er at ved å oversette teksta så kan spørsmåla bli lettare eller vanskelegare alt etter kva ord som er brukt i oversettinga. Med eksempelet om at spørsmålet "which sheep is Dolly identical to?" vart på dansk oversatt til "Hvilket får er Dolly en kopi af?", noko som var akkurat samme ordet som artikkelen brukte. Resultatet er at danske elevar vart ikkje testa i om at dei forstod at "kopi" og "identisk" har samme betydning i dette tilfellet. Det vart også dratt fram at dårlege oversettingar med eit unaturleg språk kan fort gjere teksta vanskelegare og meir krevande å lese. Når det då er slik som det står i artikkelen at elven aldri får nokon tilbakemelding på om dei gjorde det bra eller dårleg, og at resultatet har ingen betydning for karakteren, så er det sannsynleg at mange elevar berre gjetter på svara for å bli raskt ferdig framfor å bruke tid på å faktisk lese det som står der.

Jo meir avansert systemet er, jo fleire ting kan svikte. At produsenten stenger serverane slik at smartløysionga ikkje lenger fungerer er ein risiko med all slik teknologi som er avhengig av nettilgang for å fungere, av og til er dette ei høgst reell problemstilling og av og til kan det være får dårleg bestillerkompetanse som gjer at den som står for innkjøpet ikkje kjenner til det som finnes av produkt som ikkje har slike utfordringar. Det er heller ikkje slik at open-source løysingar nødvendigvis er så mykje betre med dei farane ein då kan få med sabotasje og uatoriserte endringar dersom nokon bryt seg inn på systemet. Det er ikkje nødvendigvis berre fordelaktig at vegbelysninga i f.eks. ein tunnel kan slåast heilt av frå kvar som helst i verden. Tilsvarande med andre kritiske bygg som sjukehus. Nokre ting er det av sikkerheitsmessige omsyn betre å berre styre lokalt. Det er også slik at dersom ein fyrst har bytta over til led-belysning så er det langt mindre å spare på smartstyring, kontra å montere styring på gamle lysrør-armatur. Dei aller fleste som skal bytte ut gamal belysning velger i dag å montere LED, og det har nesten blitt vanskeleg å få tak i lampar som ikkje er basert på LED-teknologi, så den utskiftinga skjer omtrent av seg sjølv. For klimareknskapet så er det ikkje nødvendigvis slik at smartlys alltid lønner seg med tanke på miljøet. Det går med ein del straum og energi på å produsere og drifte datakomponentane i eit smartlyssystem, så du må ha litt volum på straumsparinga per system før det er lønnsom også klimamessig. Eg trur likevel vi kjem til å få mykje meir utstrakt bruk av smartlys i framtida, for i tillegg til straumsparing og miljøomsyn så er det massevis av spennande moglegheiter med smartlys. Til dømes dette med manipulering av lysfarge og styrke driv ein og eksperimenterer med, der ein på eit kontorbygg kan gi arbeidarane ei "rolig oppvåkning" om morgonane, ein kunstig solnedgang til lunsj, og tilbake til fullt arbeidslys etter lunsj. Det er også enkelte bygg der ein vil aktivt bruke lyset til å stimulere oppførselen til brukarane, som at ein på venterommet til på sjukehuset har mjukt lys som skal virke angstdempande, medan det inne på avdelinga er simulert dagslys døgnet rundt for å motvirke trøttheit og auke produktiviteten. Eg har også lest om andre spennande ting som at ein bruker lysfrekvensen til å forsterke radiosignal utanfor det synlege spekteret. Slik teknologi kan brukast i store bygg eller skip for å gi radiodekning alle stadar der det er lampar sjølv om den vanlege dekninga er dårlg. Langs vegane kan slik teknologi brukast til å gi radiodekning for trafikkmeldingar og liknande på vegstrekningar der vanleg dekning er mangelfull, som inne i ein tunnel eller like under eit høgt fjell som blokkerer radiosignalet. Om ein då kan strekke ei rekke med veglys gjennom tunnelen så kan ein bruke lyset til å forsterke signalet utan å måte ha andre sendere i tillegg. På dette området skjer det mykje spennande, og vi kan også få heilt nye økonomiske incentiver til å investere i slike smartlyssystem. Kan du til dømes auke produksjonen i ein bedrift med 5% berre ved å manipulere lyset, så kan det utgjere ei langt større innsparing enn kva straumrekninga utgjer.

Den praktiske utfordringa er at det finnes få produktive jobbar som det er lett å utnytte denne arbeidskapasiteten. For IA bedrifter (inkluderende arbeidsliv) så er det ofte meir eit sosialt tiltak å tilrettelegge. Om ein frisk tilsett berre får gjort 50% av jobben fordi dei må hjelpe ein sjuk tilsett til å kunnr produsere 50% så forblir produksjonen uendra sjølv om det er to på jobb. Dette har igjen ført til at det ofte er både enklare og billegare for samfunnet å la folk gå 100% arbeidsføre samanlikna med å bruke tid på å la dei jobbe.

På mange måtar er det ein fordel at politikaren ikkje har for stor fagkunnskap på området slik at vi ikkje risikerer at politikaren blander seg inn i det faglege arbeidet. Politikaren skal stikke ut kursen og bestemme dei store linjene, detaljane er det fagfolk som skal stå for. Det viktigaste for ein minister er å ha ein viss interesse for fagfeltet og være villig til å både lytte og lære, både på kva fagfolket seier men også kva folk flest meiner om saka. I Norge har vi hatt lang tradisjon for å utpeike juristministere med jus-utdanning, noko som eg vil påstå er uheldig nettopp fordi justisministeren då går inn i jobben med ein fagkunnskap som gjenspeiler fagmiljøet i større grad enn den jamne innbyggar. Sånn sett er det kanskje smart å ha ein samferdselsminister som også ser at det er fleire ting enn berre privatbilen som gir god samferdsel. Det blir likevel eit problem om vi no har fått ein samferdselsminister som ikkje evner å sjå at Norge består av meir enn berre Oslo, og at kollektivtilbodet som er ei sjølvfølge innafor Ring 2, kanskje ikkje er fullt like saumlaust for innbyggarane i Odda. Eg vil påstå at biltrafikken og det norske vegnettet er det som er minst komplisert for ein samferdselsminister å sette seg inn i. Arbeidet med vegbygging og vegvedlikehald går omtrent av seg sjølv, der den politiske påvirkinga er å seie noko om kvar det skal prioriterast å legge ned mest arbeid. Dei virkelig store samferdelsblemmene som ein kan gå på er å starte å endre jernbanenettet, flyplassane, osv, for det er der dei store pengesummane ryker raskast, og der det kanskje er størst fare for at sluttresultatet blir heilt krise. Litt av samme grunn så har eg null problem med smell-feite helseministere som både røyker og drikker, for dei har både personleg erfaring om viktigheita av god folkehelse, og ikkje minst forståing for kva som gjer at helseråda frå myndigheitene ikkje fungerer for alle.