The Avatar

Vi har eigentleg eit godt vern av matjord i plan og nygningslova. Problemet er at det er kommunane som administrerer dette, og då dukket det innimellom opp andre ting som også er så viktig at det utfordrar jordvernet. Det er særleg eit problem når utbyggar av leilegheitsbygget klagar på vedtaket, og det er politikarane i kommunestyret som skal velge mellom viktigheita av å verne matjorda til framtidige generasjonar, eller om det skal byggast leilegheiter som sikrer at politikarane blir gjenvalgt. Det er ikkje uvanleg at Statsforvaltaren blandar seg inn for å overstyre kommunale vedtak, så då forsvinn plutseleg heile poenget med prinsippet om at kommunane sjølv har beste forutsetningane til å bestemme slike ting lokalt. Etter mitt syn så er det store problemet med jordvernet at det virker nesten vilkårleg korleis det blir praktisert. I nokre kommunar så droppar dei nytt legesenter i eiga kommune fordi det er viktig å bevare matjorda, og andre stadar så legg dei store områder under asfalt fordi det er ubeleilig å ha litt få parkeringsplassar.

Det er lett å gløyme kor vanlegrøyking eigentleg er ute i den store verden, vi skal ikkje langt utanfor Norges grenser før røyking er mykje vanlegare. Grunnen til at det er slik er nok litt samansatt, men viktigaste grunnen er nok at vi i Norge har snus som eit tobakks alternativ og at vi har fått ein røykelov som har fungert så godt at røykarar til og med har slutta å røyke inne i eigne hus og leilegheiter. Snusbrukens bakside er at det er stor tobakksbruk som blir meir skjult sidan det ikkje er like lett å sjå at nokon har ein snus under leppa samanlikna med kor lett det er å sjå at nokon held ein sigarett. Dei siste 20+ åra så har talet på tobakksforetninger falt dramatisk over heile landet, det er ikkje mange stadar igjen der du kan kjøpe sigarar som blir oppbevart i humidorer som sikrer perfekt luftfuktigheit for langtidslagring. Slike fant du før på alle stadar med bystatus, men det er nok meir sjeldan. At det har dukka opp fleire i tobakksforetninger i Oslo overrasker meg ikkje veldig mykje, det er tross alt mange innflyttarer og besøkande frå land der det er langt meir vanleg å røyke, og for alle dei som er ute etter tobakk utanom dei store amerikanske sigarettmerka så er det nok eit marked for tobakksforetningar som kan spesialisere seg på tobakksimport frå heile verden. Den lokale Kiwien vil aldri ta inn syriske sigaretter, så om du er syrisk flyktning så er det nok ikkje utan vidare lett å få tak i favorittsigarettane anna enn på tobakksforetningar som kan spesialeisere seg i slik import. Om det har blitt meir poplært å røyke har eg ikkje noko godt svar på, utanom at statistikken viser ein forholdsvis flat graf for alle typar tokbakksbruk, medan andelen med rein røyking fortsatt går litt ned samtidig som andelen snusarar aukar litt. Utifrå statistikken så ser det ut som at dei som sluttar å røyke går over til å snuse i staden for sidan det er omtrent like mange nye snusarar per år som det er personar som oppgir å ha slutta å røyke. Eg trur kanskje likevel at til tross for dyrtid så er det stadig fleire som har fått sansen for luksus og kvalitet. Der enkelte f.eks. festrøyker på ein sigar eller kanskje pipetobakk utan at dei nødvendigvis reknar seg sjølv for å være røykarar. På mange måtar er det nok i dag mindre populært å røyke vanlege sigarettar om ein ikkje har ei nikotinavhengigheit som ein må tilfredsstille, og rulle-tobakk er vell så u-hipt som vi kan få det sidan rullings stort sett berre blir assosiert med gamle gubbar som har røykt i 50 år. Det som eg kanskje vil påstå har blitt hipt er bruk av e-sigarettar, men der mykje av omsettinga skjer via internett og ikkje over disk. E-sigarett er likevel ein ting som ikkje er supervanleg å drive med i full offentlegheit. Bruk av e-sigarett ser eg stort sett påfest og heime hos folk, det er ikkje så ofte eg ser folk med e-sigarett på bussholdeplassen eller utanfor inngangsdøra. Det er også stor variasjon i kva e-sigarett-røykarar røyker. Mange brukar nikotinfri tobakk som berre har smak, litt som ein moderne vannpipe. Andre brukar nikotinholdig og smaksatt tobakk, og i tillegg så er det ein god del som brukar e-sigarett med THC-væske. For sistnemte så er dette ofte ei gruppe som ikkje anerkjenner seg sjølv som røykarar sidan dei ikkje røyker tobakk. Eg trur nok også at dei som inntek cannabisen gjennom e-sigarett i stor grad gjer det fordi dei ikkje liker å røyke vanleg tobakk, og då er e-sigarett damp med smakstilsetting eit enkelt substitutt.

Eg synes spørsmålet er interessant, men det er nok både vanskeleg å finne ut av, samt at svaret vi får vil ikkje nødvendigvis gi så mykje meining. For det fyrste så gjekk det nok med mykje meir pengar enn statsbudsjettet, både i form av forbrukt krigsmateriell som vi hadde på lager, samt at det heilt sikkert vart brukt av oppsparte verdiar, og sikkert også inngått avtalar om kjøp som satte Norge i gjeld. Å samanlikne pengebruken opp mot BNP gir heller ikkje meining i ein krigssituasjon. BNP er ei berekning av markedsverdien av alt som blir produsert av varer og tenester, også der produsenten ikkje fekk betalt. Til dømes så vil ein heilt vanleg soldat åleine generere enorme BNP summar, sjølv om ein legg til grunn at markedsverdien av timelønna til ein soldat er låg, så genererer soldaten i teorien BNP døgnet rundt kvar dag soldaten er i teneste. Om ein berre reknar inn den reelle betalinga som soldaten fekk, så bryt ein med prinsippet om utrekning av BNP sidan det er markedsverdien som ligg til grunn. Ein enorm del av den norske krigsinnsatsen var regelrett dugnadsarbeid og donasjonar, som vanskeleg kan målast i pengar utan at sluttsummen mister all meining. Det er også mykje av det som eigentleg er ein del BNP som vi openbart må trekke ut av reknestykket når det er kostnaden ved krigsinnsatsen vi vil ha svar på. Som tildømes verdien av tyskerane sin bruk av russisk slavearbeid for å bygge infrastruktur som vi nyter godt av den dag i dag. Og for å gjere heile reknestykket endå meir komplisert, så er det også eit spørsmål om inflasjonen og prisstiginga i Norge under andre verdenskrig er ein del av kostnaden ved krigsinnsatsen? Store delar av befolkninga fekk realslønnsnedgang på omtrent 50% fordi lønningane vart fryst medan prisane berre auka. At kostnaden i reine kroner for å dekke forsyningar til norske soldatar dobla seg frå starten av krigen til slutten er også ein del av krigsinnsatsen, men spørsmålet er om det er relevant for det som eg tolkar som det overordna spørsmålet?

Å kalle dette for svindel synes eg er sterke ord, sjølv om eg er einig i at dette er eksempel på korttenkte løysingar om målet er å sikre småkommunar inntekter. Datasenter, vindmøller, osv vil aldri generere dei heilt store inntektene for lokabefolkninga. I beste fall får eit lokalt firma jobben med å sette opp lagerhallen som skal huse datasenteret, eller lage traktorvegen opp til der vindmøllene skal stå, men deretter så kreves det nesten ikkje lokal arbeidskraft for å drifte anlegget. Det som blir lagt igjen av skatteinntekter til kommunen er ikkje store greiene, for kraftverk så er det produksjonsavgifta som genererer inntektene, eigedomsskatten blir berre ein liten andel. Det som kan være den økonomiske fordelen med datasenter er at det vil være mogleg å endre avgiftssystemet etter at store datasenter er etablert, og tene pengar på den måten (om datasenteret då ikkje berre relokaliserer anlegget sitt). Likevel så er nok økonomien det som er minst viktig når ein gir løyve til å bygge datasenter. Den viktigaste fordelen vi får tilbake ved å etablere datsenter er datakontroll ved at våre data kan lagrast i Norge og ikkje i utlandet, slik kontroll er viktig både for personvernet, men også sikkerheitspolitisk ved at vi enklare kan beskytte eigne data, og potensielt spionere på andre nasjonars data som blir lagra i norske datasenter. Deretter så har vi miljøaspektet. Det å etablere datasenter i Norge der både utetemperatur og kraftprisar spelar på lag når ein treng å holde datasenteret kjølig, er sjølvsagt langt meir miljøvenleg enn å ha datasenter på stadar der det krev mykje meir kraft for å holde datasenteret kjølig. Ein praktisk utfordring her er maktkampen mellom kommunane og staten, der AS Norge vil ha på plass både vindmøller og datasenter, samtidig som at kommunane stritter imot og vil ikkje ha slike ting i eige nabolag. At ei kommune som er drevet av muligheitene for stabile inntekter og som er villige til å tøye regelverket for å få bygd f.eks. vindmølleparkar, heller burde fått disse inntektene direkte frå staten som erstatning for å bygge ned matjord og rasere urørt natur, er eg ikkje heilt ueinig med. Men samtidig så ser eg at ei slik ordning aldri vil fungere i praksis, for då ville kommunane til stadigheit "trua" med å bygge arsenikkfabrikkar og oljeraffineri ved drikkevatn, på matjord og langs strandsonen for å få seg nokre kjappe statlege inntekter sjølv om ein sjølvsagt aldri hadde reelle planar om øydelegge eiga vasskjelde med å bygge atomkraftverk rett over drikkevasskjelda. Når det gjeld artikkelen det er lenka til, så gir den eit inntrykk av at det her har skjedd ein saksbehandlingsfeil ved at hytteeigaren ikkje har fått god nok informasjon om kva som skjer på nabotomta. Samtidig så kan det openbart ikkje være slik at alle som kjøper seg eit mål med hyttetomt kan forvente at dei øvrige tomtene rundt blir liggande ubrukte til evig tid. Skal du være heilt sikker på å ikkje få ein hyttenabo så er du nesten nødt til å kjøpe ei så stor tomt at du sjølv har kontroll på eventuell bebyggelse, eventuelt må du kjøpe hyttetomt som grenser til areal som av ulike grunnar er lite sannsynleg blir utbygd, som til dømes areal som er regulert som LNF-område.

Slik les eg det også. Arbeidsgiver ønsker at arbeidstaker skal skrive at han møtte opp på kontoret og starta derifrå, sjølv om arbeidstaker i realiteten køyrte direkte frå heim til oppdragsstad. Hadde arbeidsgiver meint at alle reiser skal starte frå kontoret så er det merkeleg å bruke ordet "føre" når det å slå fast at "alle reiser skal starte frå kontoret" er ei betre formulering. Eg tolkar ordlyden som ei oppfordring om å føre feilaktige reiserekningar for at det skal sjå ut som reisen starta frå kontoret. Om det er bra eller dårleg kjem litt ann på. Det er ein ulempe for arbeidstaker som i utgangspunktet har lang reiseveg til både kontoret og vidare til oppdragsstaden som då berre får dekt delar av reisen. Men samtidig er det ein fordel om oppdragsstaden ligg 200 meter nedi gata men du skriv reiserekning som om du starta på kontoret og køyrte 20 km for å kome fram. Fordelen forutsetter sjølvsagt at ein er villig til å følge medarbeidarhandboka og derfor fører feilaktige opplysningar.

Det vil fortsatt være eit vikepliktbrot sjøl om den andre bilen blinkar til høgre. Blinklyset må ein sjå på som eit signal om intensjonen til bilføraren, ikkje ein fasit. Som det står i trafikkreglane: Ved svinging eller annen vesentlig endring av kjøretøyets plassering i sideretning skal det til veiledning for annen trafikant gis tegn. Ein kan sjølvsagt argumentere for at begge bilførarane bryt § 3 i vegtrafikklova om å være aktpågivande og varsom. Den som blinkar til høgre og gir feilaktig informasjon har ikkje handla aktpågivande på ein slik måte at det ikkje kan oppstå fare. Og tilsvarande så har den andre bilføraren også brutt samme paragraf ved å ikkje være hensynsfull og varsom. Juridisk sett er det bilføraren som bryt vikeplikta som får bot. Bilføraren som blinka til høgre kan få bot, men ettersom det er eit krav om at bestemmelsen skal være brutt med forsett eller uaktsomheit så er det vanskeleg å bevise dette utover rimeleg tvil. Om blinklyset fortsatt står på etter førre høgresving, eller bilføraren kom borti hendelen med eit uhell så er det i utgangspunktet ikkje straffbart. Sivilrettsleg så vil forsikringsselskapet vanlegvis støtte seg til den juridiske konklusjonen, men heilt eller delvis skulddeling er ikkje usannsynleg. Særleg om begge bilane er forsikra hos samme forsikringsselskap slik at det er dette forsikringsselskapet som uansett må betale. Då er ofte terskelen låg for å kalle det skulddeling og dermed kreve inn eigenandel og bonustap frå begge bilførarane. Om eg skal driste meg over på ein slags fasit for korleis du som bilførar skal vurdere om det er klart for å køyre ut på forkjørsvegen, så må det være til at du i tillegg til blinklys søker minst ein bekreftelse til før du køyrer ut på forkjørsvegen. Ein billist som skal svinge av til høgre og derfor blinkar til høgre vil vanlegvis også plassere bilen nærmare kvitestripa til høgre i vegbana, samt å sette ned farta. Det er ikkje så lett å sjå om ein bil bremsar ned når du ser bilen forfra, så her må du nesten berre prøve å vurdere hastigheita til bilen. Plassering i køyrefeltet brukar likevel å være mykje enklare å oppdage, men heller ikkje denne metoden er heilt bombesikker. Mange billistar svinger av vegen utan å fyrst plassere seg til høgre i køyrefeltet. Likevel, når du ser at ein bil ligg til høgre i køyrefeltet og blinkar til høgre så er det ganske sannsynleg at bilen kjem til å svinge av. Og om du også observerer at bilen bremser ned så kan du nesten ta det som ein bekreftelse. Liten kommentar på denne. Eg vil påstå at rundkøyringar er ein form for kryss som alle påstår at dei kan reglane for, men som alle har ulike meiningar om kva dei reglane faktisk er. Rundkøyringar er ikkje definert i lov eller forskrift, i staden legg ein opp til at alle billistar kan dei ordinære trafikkreglane og legg disse til grunn ved køyring i rundkøyring. Min erfaring (som ein av dei som påståar at eg kan reglane for køyring i rundkøyring) er at mange ikkje kan reglane godt nok, og min påståand er at den viktigaste feilkjelda er at folk flest ikkje har god nok kjennskap til kva vegmerkinga eigentleg betyr, då dette heller ikkje er skikkeleg beskrevet i regelverket. Typisk at det er ingen som bruker vikepliktlinja i ei rundkøyring som ei linje for kvar vikeplikta gjeld. I teorien så er det kryssing av denne linja som avgjer om du er inne i rundkøyringa og har forkjørsrett, eller om du er bak linja og skal vike. Om to bilar kjem inn mot rundkøyringa heilt likt så er det bilen som fyrst kjem til vikepliktlinja som kan køyre uhindra inn, den andre billisten må då vike. Farta som bilen som er på veg inn i rundkøyringa frå din venstre spelar ingen rolle, om du krysser din vikepliktlinje så er det den andre bilen som kjem i høg hastigheit som pliktar å stoppe/bremse før sin vikepliktlinje. Men om du skal stå på "din rett" så vil det ofte smelle sidan bilen frå din venstre held for stor fart til å kunne bremse. Her må eg også legge til at sjølv om det (etter mitt syn) er slik teorien fungerer, så seier det seg sjølv at det ikkje kan fungere slik i praksis at den som avpassar farta si minst inn mot rundkøyringa får forkjørsrett. Resultatet av det blir berre meir ulykker. Så kort oppsumert så er rundkøyringar ei genial oppfinnelser som sikrar god trafikkflyt, men ingen har klart å bli einige om kva som eigentleg gjeld i rundkøyringar. Både fordi ein ikkje har ville definere dette i lov eller forskrift, men truleg også fordi ein slik hard definisjon hadde ført til at mange rundkøyringar må endrast for å være i samsvar med det som blir den nye regelen. Det at du får ulike råd om køyring i rundkøyring alt etter om du spør Vegvesnet eller Vegdirektoratet seier vel sitt om kor vanskeleg det er å definere ei rundkøyring. Likevel så er det ei genial oppfinnelse fordi rundkøyringar fungerer kjempebra om alle berre er litt runde i kantane og ikkje så opptatt av kven som har retten på sin side.

Synes det går ganske klart fram av paragrafen: Det må være snakk om ein feil som er så klar at begge partar forstår at det er feil, kvar grensene går blir ei vurderingssak. Men eg kan tenke meg at om motparten skal dekke dine saksomkostnadar på 50,000 kr så er det ikkje snakk om ein 50 lapp sjølv om eit komma på norsk betyr desimaltall. Rett skrive måte å skrive femtitusen på er å skrive 50 000 kr med mellomrom. Andre ledd seier at krav om retting må skje før dommen er rettskraftig, altså før ankefristen går ut. Tredje ledd beskriver at den historiske feilen skal framgå av dommen, og at rettinga skal være ei tilføying. Etter fjerde ledd så vil ikkje retting påvirke ankefristen, altså at det som blir retta er ein såpass klar feil at det ikkje berøre ein beslutning om å eventuelt anke dommen.

Eg har ikkje tillit til at Trump administrasjonen har ein overordna og langsiktig plan. Med mindre planen er så innfløkt at den også består av massevis av kontraproduktive grep for å skjule det reelle og overordna målet, så finnes det ingen plan. Eg er heilt overbevist om at det ikkje foreligg ein langsiktig plan utover eit ideolistisk ønske for kva Trump har lyst til å få til. Trump ser på Kina som ein trussel fordi Kina har ein enorm eksport til USA, medan Kina i liten grad kjøper varer frå USA. Dette har Trump forsøkt å korrigere med høge tollsatsar utan å få ønska resultat. Amerikanarar flest ønsker ikkje å betale mange gangar så mykje for varer som er produsert i USA, og det å produsere i USA blir stadig vanskelegare når Trump parallelt jobbar for å hive ut mexikanarar som representerer billig arbeidskraft i jobbar som amerikanarar flest ikkje vil ha. Derfor kan ikkje Trump stoppe all kinesisk import, derav den idiotiske tanken om at ved å ilegge kina straffetoll så kunne amerikanske varer bli konkurransedyktige på pris. Det er null prosent sannsynleg at krigen mot Iran handlar om å kutte kinas tilgang til å kjøpe iransk olje. Krigen handlar om å forsøke å få innsatt ei USA vennleg regjering som vil prioritere å selge oljen billeg til USA i frykt for nye krigshandlingar framfor å selge oljen på det frie markedet til markedspris.

Pass på at studiested/utdanning står på lista over utdanningar som er godkjent som høgare utdanning i Norge av NOKUT. Tok eit kjapt søk på Argentina, og det ser ut til at du må ta 4 eller 5 årig utdanning for å få utdanninga godkjent som norsk bachelorgrad. Når du fyrst har bachelorgraden så treng du berre 2 år til for å få master på samme måte som i Norge. Grunnen ser ut til å være at det argentinske fyrsteåret ikkje kvalifiserer som høgare utdanning etter norsk standard, eg gjettar på dette fyrste året som ikkje blir godkjent som høgare utdanning er ein slags form for forkurs som er spredt utover eit heilt år. Det er mogleg du kan hoppe over fyrste året, og ta ekstra studiebelastning for å fullføre graden raskare, men det må du sjekke opp. Dei ulike spansktalande landa i Sør-Amerika har nok ulike ordningar, eg tok berre eit superraskt søk på Argentina som eksempel, men ved fyrste augekast så ser det ut til å være eit fireårsprosjekt å ta bachelor i Argentina. Vil også presisere at anerkjennelse frå NOKUT er ein føresetnad for studiestøtte frå lånekassen, men ingen garanti for at du får studiestøtte. I alle tilfelle så vil eg på det sterkaste fråråde å ta utdanning i utlandet på eige initiativ, sjølv om det sikkert er mogleg å finansiere studiet privat, så har du ingen garanti for at du får graden din godkjent i Norge om utdanninga ikkje er førehandsgodkjent. I fagdisplinar som ingeniørfag så er det heilt avgjerande at utdanninga blir sidestilt med norsk utdanning om du skal jobbe i Norge. Personleg betraktning. Eg ville vært litt forsiktig med å ta utanlandsk utdanning på universitet som arbeidsgivarane ikkje kjenner til. Du kan være heldig og framstå som ekstra spennande med ei ingeniørutdanning frå Sør-Amerika, men det er større fare for at mange arbeidsgivarar blir skeptiske til kvalifikasjonane dine. Typisk at dei stiller seg spørsmålet om kvifor du som nordmann måtte til utlandet for å ta høgare utdanning, som igjen lett kan få arbeidsgivar inn på tankane om at karakterane er kjøpt og betalt, og ikkje fortjent. Eg tenker derfor at du kan få like mykje erfaringsutveksling ved å ta eit studieår i Sør-Amerika, eventuelt eit friår, i staden for å ta heile utdanninga der. Eg tenker at det ser mykje betre ut på CVen at du har ingeniørutdanning frå NTNU der du tok andreåret i Boliva, framfor at du søker jobb med ein chilensk bachelorgrad. Berre ulempen med at vitnemålet må oversettast frå spansk tenker eg er stor nok til at du gjer det vanskelegare enn nødvendig å få jobb. Eit anna alternativ er å ta norsk ingeniørutdanning, og deretter satse på å jobbe nokre år i Sør-Amerika. I tillegg til norske/europeiske ingeniørbedrifter som har skipsverft og liknande i Sør-Amerika, så har også Ingeniører uten grenser (nesten som leger uten grenser) prosjekt i Sør-Amerika som dei treng frivillige til å drifte. Det å ha eit slikt oppdrag på CVen tenker eg burde gjere deg veldig attraktiv på det norske arbeidsmarkedet.

Har vi ikkje langt på veg komt dit etter #metoo? Det er sjølvsagt ikkje alle som innretter seg, så det finnes unntak. Men både uteliv, sjekking og ikkje minst kommunikasjonsform i kvardagen har endra seg voldsomt på berre få år. Det er no ein kraftig reduksjon i uønska oppmerksomheit, at det nesten har bikka over til der damer må være den aktive parten i dating fordi mennene ignorerer openbare hint for å være sikker på å ikkje tråkke over grensa. Om teorien din stemmer så burde vel alt ha bedra seg no i dei 20 åra som har gått etter #metoo?

Nei? Hadde det vært så enkelt så kunne du plussa på køyregodtgjersle, timelønn for saksforberedelse, administrasjonsgebyr for å kontrollere at betalinga er motteke, og ein liten bonus for tort og svie. Det kan til dømes være grunnar for at retten har har redusert kravet med 25% i dette tilfellet. Kontrollspørsmålet er likevel, har du hatt dokumenterte sakskostnadar på X kr + mva?

Faren for at Kina går til krig mot Taiwan er større no enn tidlegare, og jo lenger USA sin krig mot Iran får pågå jo større fare er det for at Kina går til krig. Ein krig vil sjølvsagt gi store konsekvensar for Kina, men konsekvensane er mindre no enn tidlegare. USA er opptatt med sin eigen krig, og har ikkje lenger ubegrensa med middel som kan settast inn i i sør/øst-kinahavet. Kina kan derfor være rimeleg sikre på at USA ikkje yter direkte militær bistand til Taiwan akkurat no. Kina har også gode forhandlingskort til å motsette seg økonomiske sanksjonar sidan vesten i stor grad er avhengig av billig kinesisk produksjon. Slik verdenssituasjonen er no så er ikkje USA interessert i å straffe Kina økonomisk på ein slik måte at Kina nesten ikkje har andre kjøparar enn Russland og Iran. Eit forsøk på sanksjonar kan derfor fort bli snudd opp-ned der vesten i staden ender opp med å forhandle om å få kjøpe opp alt som Kina hadde tenkt å selge til Russland og Iran. Eg trur likevel at det sitt langt inne for Kina å bruke militærmakt mot Taiwan. Kina ønsker kontroll over Taiwan på grunn av befolkninga og infrastrukturen i Taiwan, det å bombe fabrikkane og drepe befolkninga er derfor kontraproduktivt for Kina, i alle fall i eit kortare tidsperspektiv. Kina kan sikkert teppebombe Taiwan, og bruke 50 år på å prøve å gjenoppbygge, men det vil medføre ein høg kostnad for liten gevinst. Då er det nok mykje større fare for at Kina bruker denne muligheita til å spesialoperasjonar, som likvidering av taiwanske leaiarar eller liknande operasjonar som ligg i grenselandet mellom krigs- og terrorhandlingar.

Har ikkje mykje å legge til utover at eg støttar dette med å lese seg opp på nyare testar. Personlege erfaringar frå brukarar som har ein tilfeldig støvsugar som dei er fornøgd eller misfornøgd med gir lite relevant informasjon når formålet er å samanlikne støvsugarar. Einaste eg vil supplere med er at for meg så er ikkje batterikapasiet og størrelse på leilegheita så stor betydning. Eg har riktignok litt mindre leilegheit enn deg, men eg brukar aldri den trådlause støvsugaren til å støvsuge heile leilegheita. For meg er heile poenget med ein trådlaus støvsugar at eg heller bruker 2 min på å støvsuge delar av leilegheita og så setter støvsugaren tilbake på plass. Når eg skal støvsuge heile golvet samt sofa og lenestol, så plukkar eg fram slangen til sentralstøvsugaren. Her er sikkert folk forskjellige, men det eg ser etter i ein god trådlaus støvsuger er sugekraft, filter som ikkje gjer at det er støv i lufta etter støvsuginga, og at det er enkelt å tømme støvsugaren samt reingjere filteret slik at støvsugaren er klar for neste gongs bruk. Skal du støvsuge 200 kvm med golvtepper fulle i hundehår så bør du etter mitt syn kjøpe vanleg støvsugar som du kan bruke på maks effekt så lenge du vil. Til slik hovedreingjering så blir disse 5 minutta du treng på å leite fram og sette tilbake den vanlege støvsugaren ein forsvinnande liten del av jobben. Som nemt så brukar eg min trådlause støvsugar meir som eit elektrisk feiebrett, til å fjerne smuler frå kjøkkengolvet, og hybelkaniner frå hjørnene, og generelt rydde opp om eg har rota med noko som må feiast opp frå golvet. Eg brukar min støvsugar også til å ta golvflatene, men vanlegvis berre 5-10 kvm før eg tek neste del av golvet på eit seinare tidspunkt.

Det kjem nok veldig ann på temaet, men om det er to stykk som har ein samtale så er det viktig at minst ein av personane har ein form for ekspertise på temaet. Rein småprat om været om været eller liknande er det sjølvsagt ikkje mykje spennande å høyre to vilkårlege personar småsnakke om. Einaste unntaket frå "regelen" om at minst ein bør ha ein form for ekspertise, er om det er snakk om rein komedie/underholdning. Eg har ikkje på ståande fot gode eksempel på ein slik podcast, men eg er ikkje prinsippielt imot å sette på ein podcast der ein dyktig komiker forteller undeholdande historier. Eg høyrer fast på Kristopher Schau sin podkast Rekommandert, der er heile premisset at han inviterer inn ein ekspert på eit smalt område, og så bruker han ein times tid på å utforske alle sider av tema som Oslotrikken, flaggermus, flipperspill, eller tømmerfløting saman med ein person som kan "alt" om dagens tema. Eg vil også dra fram Henrettelsespodden der Kyrre Holm Johannesen og Torgrim Sørnes går gjennom norske kiminalsaker frå 1600- og 1700-talet som førte til dødsdom og korleis sjølve henrettinga gjekk føre seg. Litt grotesk tema men merkeleg fengande. Sistnemte Torgrim Sørnes er pensjonert lege, historikker og forfatter som i tillegg til å gjort researchen med å lese seg opp i gamle dokument også har legekompetansen til å kunne supplere med moderne legevitenskap, som sannsynleg diagnose på gjerningsmannen som retten konkluderte med var besatt av djevelen, eller om den nybakte mora som vart dømt til døden for å ha kvelt sitt eige spebarn truleg var uskuldig fordi symptombeskrivelsen frå retten stemmer betre med krybbedød enn drap. All resepekt til din mor, men det er ikkje sikkert ho kan fortelle meg så mykje spennande om Belgia, kjemiske våpen, eller birkebeinerrennet. Eg vil også legge til at eg har høyrt litt på NRK sin podcastserie Hele historien som tek for seg ulike dramatiske historier enten det er drap, ulykker, eller sportsprestasjonar. Det er ein heilt OK podcast som eg slår på når eg ikkje har andre ting å høyre på. Grunnen til at eg nemner den er fordi det er ein forholdsvis påkosta podcast med fleire researchere, fortellarstemme, lydklipp frå arkivet, og bakgrunnsmusikk. Podcasten held høg standard, men det er likevel ikkje min favoritt sidan eg synes podcasten i liten grad forteller "hele historien", det eg stort sett får servert er ei oppsumering av store saker som eg husker som store begivenheiter då det pågjekk, men vanlegvis utan meir utfyllande detaljar enn det som alt var kjent gjennom media. Podcast-serien er etter mitt syn meir ei kjelde til nostalgi og påminning om store hendingar som eg har gløymt litt av, noko som er interessant nok det, men utan at eg får revolusjonerende nye opplysningar som gir meg eit nytt syn på saka.

Kjenner ikkje til dette selskapet. Har litt erfaring med Zaptec systemet, som har ei grei ordning for å fordele tilgjengeleg kapasitet mellom alle laderane, men som ikkje har støtte for fakturering utover å loggføre straumforbruket på kvar enkelt ladar. Det systemet passar best der alle straumkostnadar er tatt over fellesutgiftene og ikkje som individuell betaling etter bruk. I tillegg til det som er sagt om å skaffe seg kostnadsoversikt, både ved etablering og framtidig drift. Så er mitt råd å be om å få ein demonstrasjon av brukargrensesnittet for å vurdere korleis det er å jobbe i systemet. Særleg i sameige/burettslag der jobben med å administrere elbilladinga går frå person til person alt etter kven som blir valgt inn i styret så er det viktig at brukarvenlegheita er så god at nye styremedlemmar ikkje må på kurs for å kunne holde kontroll på at faktureringa er rett. Avslutningsvis så vil eg anbefale at styret vurderer å ta heile kostnaden med å etablere ladestasjon til alle med ein gong. I mitt eige sameige så gjekk styret for å legge opp infrastrukturen, og overlate innkjøp av ladeboks til andelseigarane som må kjøpe ladeboks av rett type. Totalt sett så vart det sjølvsagt billegare ved at berre dei som hadde eller skulle skaffe seg elbil kjøpte ladeboks, men ser at det blir fort dyrt og ikkje minst vanskeleg for nye eigarar som har kjøpt leilegheit utan ladeboks og som no i ettertid skal prøve å få kjøpt og montert ladeboks utan at det blir veldig dyrt. Utan at det har vært eit veldig stort problem, så har vi hatt litt utfordring med at enkelte andelseigarar som ikkje tok seg råd til ladeboks innimellom ladar via vanleg stikkontakt. Det hadde vi sluppet om alle andelane hadde blitt utstyrt med ladeboks med ein gong.

Eg diskuterer nesten ikkje Eurovision, sidan eg ikkje følger med. Det eg diskuterer er fyrst og fremst bruken av boikott for å fremme sitt syn, herunder i kontekst av Eurovision sidan det er trådens tema. Nokre få sjåarar til og frå har ikkje så stor effekt, men summen av sjåarar som held seg vekke gir totalt sett stor effekt, som artikkelen om stor nedgang i sjåartalet på årets finale tydeleg viser. Det gir i alle fall større effekt å ikkje sjå på programmet, enn det gir å registrere seg som sjåar samtidig som ein snakkar så mykje om konkurransen at ein både frister dei som ikkje hadde tenkt å sjå sendinga til å bli sjåarar, og ikkje minst at du egler opp til at meiningsmotstandarane mobiliserer for å få flest mogleg registrerte sjåarar. At nokre få land ikkje sender representant vil knapt merkast på sjølve finalen, sidan det uansett ikkje er plass til at alle Europeiske land konkurrerer samme kveld, derav delfinalane. Av 53 nasjonar som kan konkurrere i Eurovisjon så var det i fjorårets finale berre plass til 26 deltakarar i finalen, så merkes det ikkje om det var 5 færre bidrag som prøvde å få finaleplass. Eg vil nok også påstå at det merkes lite om antallet finalistar vart ytterlegare redusert til berre 15-20 deltakarar sidan det ville gitt meir sendetid til kvar finalist.

Dette er konsekvensen av at vi no har ein stor generasjon som skal ha pensjonen sin utbetalt, og ein langt mindre generasjon som er i arbeid og betalar inn. Kombinert med at folk lever lenger, les: hever pensjon lenger, så blir det naturlegvis mindre pengar å fordele utover. I tillegg så har vi også ein generasjon no som forventer å ha mange år som frisk pensjonist, der ein kan heve pensjon og være fri til å drive med ulike aktivitetar i privat regi. Reknestykket går enkelt og greit ikkje opp. Det som baby-boom generasjonen betalte inn i pensjonssparing medan dei var yrkesaktive er alt betalt ut som pensjon til generasjonen før dei. For at baby-boomerane skal ha god pensjon så er det dagens yrkesaktive som må finansere dette, og så må vi yrkesaktive håpe på at neste generasjon er i stand til å sikre vår framtidig generasjon. Dei som forventer å leve lenge nok til å heve pensjon utover den 10 års perioden som er vanleg, må i mykje større grad spare sjølv i tillegg, eller organisere økonomien sin slik at ein har minimalt med utgifter om ein ønsker å opprettholde forbruket på vanleg nivå gjennom heile alderdommen. Den offentlege pensjonen er ikkje avgrensa på samme måte for dei som har offentleg pensjon, minuset der er at døyr du tidleg så går pengane tilbake til staten. Offentleg pensjon er ein slags form for gambling der du må prøve å vinne over huset med å leve lenger enn berekna, samtidig som at du må håpe på at mange nok i din generasjon døyr tidleg nok til at det blir meir pengar tilovers som du kan få utbetalt. Om alle i samme generasjon med offentleg pensjon lever til dei blir over 100 år så blir det lite utbetalt til kvar enkelt. Om alle jamnaldrande døyr før fylte 70 år og du er einaste gjenlevande så blir det meir til overs til deg og din pensjon.

Når eg ser på næringsinnholdet så bekrefter det at Uncle Ben er eit anna produkt. Uncle Ben basmatris har 132 kcal per 100 g, mot Eldorado sin basmatris som har 353 kcal per 100 g. Vanleg ris er nesten 3 gongar så kaloririk som Uncle Ben sin ris som er delvis kokt og skylt. Om det er bra eller dårleg får være opp til forbrukaren å avgjere. Det dette betyr er at vanleg naturell ris inneheld 3x så mykje næring samanlikna, og sidan naturell ris også kostar halvparten så mykje så betyr det at ved å kjøpe naturell ris så får du nesten 6 gongar så mykje mat per krone brukt. Det er likevel ein ukjent X-faktoren her ved at eg ikkje kjenner til kor mykje av næringa som forsvinn i kokevatnet og eventuell skylling ved tilbereding av naturellris heime. For å få ut all næringa frå naturell ris så må ein også nyttegjere seg av kokevatnet sidan mykje av stivelsen som kan brytast ned til karbohydrat havnar i kokevatnet. Sidan det ikkje er vanleg å bruke kokevatnet frå ris til å lage f.eks. saus så er det ikkje sikkert at det totale kalorinnholdet når naturrisen er ferdig kokt og plassert på middagsfatet avviker spesielt mykje frå Uncle Ben sitt produkt som alt er kokt og skylt.

Det er heilt legitim kritikk. Det er spesielt å starte ein tråd om å boikotte Eurovision og så skrive så mykje om deltakarane, kva terningkast dei ulike bidraga får, oddsen for at dei ulike bidraga vinner, og ikkje minst kva som var gode eller dårlege historiske bidrag. Ironisk nok så er det ikkje mogleg å kommentere på dine innlegg om dei ulike deltakarane utan å følge nøye med på MGP. Eg er i prinsippet einig med deg at det er fornuftig å følge med på kva som skjer i MGP, blant anna for å vurdere effekten av ein boikott. Problemet er at når du ser på TV-sendingane og klikker deg inn på MGP artiklane så blir du registrert som sjåar. Om alle som boikotter følger MGP finalen for å være informert om kva som skjer i Eurovision så vil ikkje boikotten fungere i det heile tatt, for alt som TV-stasjonane vil få med seg er at ein då har rekordhøgt sjåartal. Din boikott av MGP er heilt på linje med å bruke mykje pengar på å kjøpe heile opplaget av ei bok du ikkje liker for å lage bokbål. Det er ein fin demonstrasjon, men det einaste du gjer er at du støtter forfattaren som tener seg rik på boksalget. Eg støtter ein boikott av Eurovision, men eg gjer det ved å ignorere arrangementet. Hadde det ikkje vært for denne tråden så hadde eg vist om andre artistar enn Skrellex og Ylvis som eg har registrert har vært omtalt i overskrift/bilde i MGP artiklar i nettavisene. Dei øvrige artistane som du har lista opp har eg ikkje høyrt om ein gong, og eg har ikkje høyrt eit einaste MGP-bidrag (med mindre det har blitt spelt av i bakgrunnen slik at eg har høyrt låta utan å vite at det er ei MGP låt). Eg såg sendinga i fjor, så eg er ein av disse 260 000 sjåarane som ikkje var innom NRK no førre helg, og som danna bakgrunnen for at det har blitt mediaskriveri om at NRK opplever stor reduksjon i sjåartalet. Det er låge sjåartal som påvirker NRK til å endre kurs, fyrst ved at til neste år så kuttar nok NRK i MGP budsjettet sitt og brukar mindre pengar på arrangementet, og om sjåartalet fortsetter å gå ned så vil NRK etterkvart melde seg ut av heile konkurransen sidan det kostar meir å være med på spleiselaget enn dei får tilbake i form av TV-innhold. Min grunn til å boikotte MGP avviker også litt frå ditt grunnlag, (som etter mitt syn er såpass polariserande at du får alle meiningsmotstandarane dine til å slå ring om arrangementet og dermed kanselere ut din boikott). Grunnen til at eg boikottar MGP, inkludert Israels deltaking er at konkurransen har blitt heilt meiningslaus. Frå før har det vært ei kjensgjerning at jurystemmene er heilt i uttakt med folket sin musikksmak. Noko som alltid fører til at resultatlista etter at jurystemmene er avgitt, alltid snur seg 180 grader når publikumstemmene kjem inn. Det som er nytt no dei siste åra er at publikumstemmene også har blitt heilt øydelagt ved at resultata er prega av koordinerte stemmer som ikkje lenger avspeiler kva låter publikum likte. Det vi har sett siste åra er at blant anna Israel har komt høgt opp på resultatlista fordi det rundt om i heile Europa er mange mennesker som har gått saman om å stemme på Israel som ein aksjon for å vise politisk støtte. Slik som stemmesystemet er lag opp i dag så er det mykje lettare for ei lita gruppe å påvirke resultatet sidan kvar person har eit bestemt tal på stemmer ein kan gi, og fordi det er mykje lettare å koordinere seg om å stemme fram ein nasjon enn det er å stemme fram alle dei andre nasjonane. Dette gjeld ikkje berre stemmer til Israel, vi ser også samme tendensen på stemmer til Ukraina dei siste åra. For sjølv om eg støttar Ukraina sin forsvarskrig mot Russland, så er det heilt openbart at mange gir støttestemmer til Ukraina heilt uavhengig av låta. At Ukraina vant Eurovision i 2022 var openbart ei politisk støtteerklæring til eit land som akkurat hadde blitt angrepet. For meg så handlar derfor ein Eurovision boikott om at heile konkurransen må endre karakter for å ikkje bli øydelagt av politikken som ein så hardt har prøvd å distansere seg frå i alle dei år. Fyrst vart Russland utestengt, så snakkar ein om boikott av Israel, og neste år kan det være eit heilt anna politisk klima. For sjølv om eg strengt tatt synes det er heilt greit at både Russland og Israel held seg vekke frå Eurovision, så likar eg ikkje polariseringa som ein får ved at det er verdenspolitikken som skal avgjere om ein artist får delta i ei musikkonkuranse. Eg gjer meg også nokre tankar om at det hadde vært fornuftig om Russland fekk delta sjølv om den russiske kringkastninga er kasta ut av konkurransen. Eg trur det berre hadde vært positivt for framtidig normalisering av forholdet til Russland, og ikkje minst muligheita for eit russisk regimeskifte om russiske artistar fekk delta i den Pride-festen som Eurovision har blitt. Eg trur det russiske folk treng å få andre impulsar enn berre den propagandaen som i dag dominerer russisk TV.

NRK rapporterer om ein betydeleg reduksjon i sjåartala opp mot i fjor. Det var 605 000 som såg MGP-finalen no på laurdag, totalt sett var den 865 000 som var innom sendinga i løpet av dei to timane sendinga pågikk. I 2025 var det 832 000 sjåarar, og totalt 1 187 000 som var innom i løpet av sendinga. Sagt på ein anna måte, så var det i år 260 000 sjåarar som enten slo av før sendinga var over, eller som eventuelt switcha over mot slutten av sendinga for å sjå kven som gjekk av med seieren. I fjor var det 355 000 som berre fekk med seg delar av sendinga. Det er ein differanse på ca 100 000 sjåarar men basert på at årets finale mista 227 000 sjåarar så er ikkje differansen så stor. Min konklusjon er derfor at det var mange av dei som såg fjorårets finale som aktivt unngikk årets sending. I VG blir det spekulert i om konkurransen frå TV2 sin premiere på Kompani Lauritzen kan være grunnen til nedgangen i sjåartal. Men slik eg les tala så trur eg ikkje dette er forklaringa, for hadde det vært tilfelle så ville vi vel måtte forvente at mange av dei som såg på TV2 hadde switcha over til NRK for å sjå siste tre kvartera av MGP? Her er det ein ganske drastisk reduksjon i sjåarar som ikkje ein gong var innom sendinga, det skal bli spennande å sjå om vi ser same mønsterert også ved den internasjonale finalen.

I praksis ja. Men det er ikkje slik overtidsbestemmelsen er meint å fungere. Det er mange bedrifter som har det nesten som eit lønnsmessig gode at arbeidstakaren sjølv klokker inn overtid når ein sjølv ønsker å tene litt ekstra, men slik frivillig arbeid skal strengt tatt være å rekne som meirarbeid som trekkes frå det den ordinære arbeidstida (avspassering). Enkelte bedrifter har tatt det så langt at ein har rett til overtidsmiddag, og at det er ein stilletiande aksept for at det er greit at dei tilsette sluntrar unna mesteparten av arbeidsdagen, før dei får seg ein gratis middag og utfører dagens gjeremål i løpet av 3 timar med overtidsbetaling. Til tross for at mange har ein slik praksis så skal overtidsarbeid være pålagt. Til dømes så er det eit arbeidsgivaransvar å bruke sin styringsrett om ein ser at dagens gjeremål ikkje blir fulltført. Du som arbeidstakar har rett til å legge ned arbeidet og gå når klokka er der, med mindre arbeidsgivar brukar sin styringsrett til å pålegge deg overtidsarbeid. I praksis er likevel mange arbeidstakarar både pliktoppfyllande og sjølvgåande nok til å kunne avgjere når det er behov for å jobbe overtid utan å gå den formelle vegen som er å informere arbeidsgivar og deretter få beskjed om du skal gå heim eller skrive overtid.

Konsekvensen av dommen (som ikkje er rettskraftig) er at det er i strid med EU-direktivet å jobbe meir enn avtalt arbeidstid utan å få overtidsbetalt for arbeidet utover avtalt stillingsprosent. Eg er heilt einig med deg at det i utgangspunktet er merkeleg når arbeidstaker og arbeidsgiver har vært einige om at arbeidstakaren skulle utføre X arbeid til Y lønn og no etterpå kome å kreve meir enn avtalt betaling. Det er likevel dette som er konklusjonen i dommen frå tingretten. Sidan EU-direktivet er eit overordna regelverk så har tingretten konkludert med at det å avtale arbeid utan overtidstillegg er eit lovbrot, dermed er eventuelle frivillige avtalar om å jobbe ekstra til vanleg timelønn ei ulovleg avtale som då ikkje er gyldig. Eg er heilt sikker på at alle fagforeiningar jobbar med konsekvensane av denne dommen, så du vil nok få tilsendt informasjon med råd om kva du vil gjere. I utgangspunktet er det nok hensiktsmessig å sende krav om etterbetaling til arbeidsgivar så raskt som råd for arbeid utført dei siste 3 åra av omsyn til foreldingsfristen for betalingskrav. Reint praktisk så kjem ingen arbeidsgivarar til å betale ut beløpet utan at du tek saka til retten og får tilsvarande dom på etterbetaling, då den nemte dommen ikkje er rettskraftig og kjem heilt sikkert til å bli anka. Dei økonomiske konsekvensane for eit samla norsk arbeidsliv er så store at eg finn det heilt utenkeleg at arbeidsgivarsida ikkje anker dommen heile vegen til høgsterett Så for å sikre dine interesser så bør du nok kreve etterbetalt så raskt som råd, men eg er samtidig rimeleg sikker på at du ikkje kjem til å få utbetalt overtidstillegget med tilbakevirkande kraft, då eg er rimeleg trygg på at lagmannsretten eller høgsterett vil finne grunnlag til å avseie ein litt anna dom. For sjølv om det kanskje må være slik etter EU-direktivet så er det problematisk å dømme på tvers av det som er vedtatt i arbeidsmiljøloven, og som igjen er grunnlaget for både tariffavtalar og individuelle arbeidsavtalar. Uansett kor juridisk riktig denne dommen er, så er det utenkeleg at høgsterett kjem til å oppretthalde konklusjonen sidan det å sette til sides arbeidsmiljøloven effektivt sparker beina under alt som finnes av arbeidsavtalar her i landet. Blir dommen ståande med tilbakevirkande kraft for krav om overtidstilegg frå dei siste 3 åra så vil vi få veldig mange konkursar, som igjen vil legge voldsomt press på lønnsgarantiordning sidan det er staten(NAV) som i praksis må betale ut lønna for dei bedriftene som går konkurs. For dei bedriftene som ikkje går konkurs, så må vi forvente masseoppsigelser for å frigjere lønnsmiddlar for etterbetaling av overtidstillegg, som igjen legger meir press på NAV når arbeidsledigheita går opp.

Også når du mottek aksjer som vederlag så skal du skatte av den skattemessige fordelen du får av å enten få aksjene utan betaling eller ved at du får kjøpe aksjer til underpris. Det du mottar av aksjer for arbeidet skal også meldast inn til skatteetaten basert på verdien av aksjane du har mottatt. Det største juridiske spørsmålet her er om du kan ha to jobbar, ikkje om arbeidsgivaren din kan finne ut at du får ei lønn til. Arbeidsgivar kan uansett ikkje vite når du utfører jobb nr 2, så det er såleis ingen grunn til å skulle skjule inntektene. Det er sjølvsagt eit stort etisk spørsmål ved å kreve betalt frå arbeidsgivar 1 medan du utfører arbeid for arbeidsgivar 2, men det kjem litt ann på kva slags jobb du har, og kva slags arbeidsinstruksar du har mottatt. Om jobb nr 1 handlar om å være tilstades for å ta deg av det som dukker opp av arbeid og du ikkje har fått andre avgrensingar så er det i prinsippet liten forskjell på leser vg.no, strikker genser eller skriv på ein roman du har tenkt å publisere. Det viktige er at det du gjer ikkje er til hinder for å utføre jobben din, samt at det ikkje bryt mot arbeidsinstruksen din. Til dømes så er det ikkje så uvanleg at at den som sitt i kassa på daglegvarebutikken ikkje får lov til å bruke mobilen, ikkje fordi det går utover arbeidet når det uansett ikkje er kundar å ta seg av, men fordi sjefen har bestemt at det tek seg dårleg ut at kundane ser at tilsette speler Candy Crush i arbeidstida. Deretter så er det eit spørsmål om arbeidslojalitet. Jo nærmare oppdraga du utfører på si ligger din ordinære jobb, jo større fare er det for interessekonflikt. Slik interessekonflikt kan også oppstå om jobb nr 2 er utført utanom vanleg arbeidstid.

For ei foreining så er det ikkje ei eiga lov som regulerer styreansvaret, ofte legg ein derfor til grunn aksjeloven som ei rettesnor. Det fyrste og viktigaste spørsmålet er derfor om styrets handlingsrom er avgrensa i form av årsmøtevedtak eller vedtekter. Om det er foreligg slik avgrensing så må styret få årsmøtet til å fatte nytt vedtak, eller vedta endra vedtekter. Om styret ikkje har fått avgrensa sitt handlingsrom, så er neste spørsmål om styret kan fatte eit slikt vedtakt utan å bli personleg erstatningsansvarleg. Det er forventa at styret skal opptre ansvarleg, og opptre aktsomt i sin forvaltning av fellesmidlane. Litt avhengig av kva denne saka gjeld, så tenker eg umiddelbart at styret står i fare for å erstatningssøksmål, enten frå medlemmane som krever erstatning for den meirkostnaden som styrevedtaket medfører. Det er på ingen måte gitt at styret vil tape ein slik erstatningssak om styrets handlingsrom ikkje er avgrensa i vedtekt eller generalforsamlingsvedtak. Spørsmålet her er vel eigentleg om det hastar så mykje med å fatte eit vedtak om ei slik investering som tømmer sparekontoen at det er verdt risikoen med å bli holdt personleg ansvarleg? I ytterste konsekvens kan styret bli dømt til å sjølv betale innigjen denne millionen som budsjettet vart overskredet med, samt at ei slik rettsleg avgjersle vil ta mykje tid. Det er ikkje spesielt mykje arbeid å kalle inn til ekstraordinært årsmøte for å få fatta eit slikt vedtak, om det foreligg eit særkilt behov og foreininga har nok pengar oppspart så kan det ikkje være vanskeleg å få årsmøtet til å fatte positivt vedtak om å investere.

Det er heilt rett at du må ha ein forholdsvis stor andel av tilsette før det lønner seg å gå med overkapasitet i tilfelle fråvær. Det er også stor forskjell på type arbeidsplass. Har du 100 personar som jobbar på ein fabrikk så kan ein med litt overkapasitet lett dekke inn om 1 er sjuk ved at alle jobbar ca 1% meir effektivt den dagen. På mindre arbeidsplassar der arbeidet består av å betene forskjellige funksjonar, som til dømes på ein butikk, så er det ikkje like enkelt å køyre med overkapasitet. Uansett kor effektiv den som sitter i kassa er til å ta unna køa, så må det likevel være ein person i kassa heilt fram til stengetid. Dersom butikken ikkje har nok folk til å betene kassa så er det einaste alternativet å stenge butikken tidlegare. Då kan det fort lønne seg å pålegge overtidsarbeid sjølv om det medfører større lønnskostnadar, både på grunn av det kortsiktige tapet i omsetting ved å stenge tidlig, men også ved at kundane uteblir med uforutsigbar opningstid og at ein ofte må betale "bot" til dagligvarekjeden eller til kjøpesenteret om ein ikkje klarer å holde avtalt opningstid. Eg synes likevel at når NHO går ut og fråråder å bruke deltidstilsette til overtidsarbeid, så er det eit snev av krisemaksimering i det rådet. For ein kvar oppegåande butikksjef så er det så enkelt som at ein må finrekne på når det lønner seg å pålegge overtid til tross for overtidstillegget, når det lønner seg å leige inn vikarbyrå, og når det er mest lønnsomt å tilsette fleire arbeidarar. Kva som er mest lønnsomt vil kunne variere svært mykje utifrå lokale forhold. Er det til dømes slik at det nesten er garantert at 1 arbeidar bruker eigenmelding kvar dag, slik at du som arbeidsgivar både må betale ordinær lønn til arbeidaren som er sjuk pluss at du må betale lønn + overtidstillegg til vikaren, så vil det heilt sikkert lønne seg å tilsette 1 person til. Har ein stabile tilsette som "aldri" er sjuke, så lønner deg seg heilt sikkert å betale full overtidsbetaling dei få gongane det oppstår behov for overtidsarbeid.