The Avatar

Superrask googling gir meg at 20% av norske dødsulykker skuldast rus, mot 18% i Storbritannia. Så det er nok meir eller mindre likt. Eg har ikkje sjekka opp talet på mindre trafikkuhell, og generelt graden av ruskøyring i Storbritannia, for det krever litt meir research. Basert på at Storbritannia har hatt ein utbredt pub-kultur, så hadde eg ikkje blitt veldig overraska om det er fleire britar som køyrer med lavpromille samanlikna med i Norge. Sjølv om vi også i Norge har mange som er alkoholiserte og som konstant er litt påvirka, så er det fortsatt litt slik i Norge at enten er ein edru eller så er ein stup-full. Og sjølv om eg også er tilhenger av 0 toleranse for rus i trafikken, så er det ikkje slik at køyring med lav promille nødvendigvis er livsfarleg. Dei fleste som køyrer i rusa tilstand er klar over at dei er reduserte, og kompenserer med å køyre sakte. Det er derfor meir vanleg å ta fyllekøyrarar lang småvegane med 50 sone enn på hovudvegane med 80 sone sidan mange fyllekøyrar prøver å være "ansvarlige" ved å ikkje køyre veldig fort. Slik ungdomsfyll der ein setter seg i bilen og gir bånn gass er relativt sjeldne, men det er sjølvsagt slike ulykker som utmerker seg på dødsstatistikken. Kanskje litt off-topic, men eg gjer meg nokre liknande tanker rundt forenkla forelegg, der eg eigentleg synes at det burde bli lagt meir vekt på farlegheitsgraden ved køyringa, og ikkje berre kryssreferere farta mot tabellen for å finne summen på forelegget. Og særleg når det gjeld bruk av mobiltelefon, så synes eg det er urimeleg at den som bruker mobiltelefonen medan dei står og venter på grønt lys med foten på bremsa skal straffast like hardt som dei som køyrer gjennom eit skuleområde medan dei skriv tekstmelding. Eg seier ikkje at det burde være lovleg å bruke mobiltelefonen i saktegåande kø, men eg synes det er problematisk at forelegget er heilt likt uavhengig av trafikksituasjon, og kor aktivt ein brukte mobiltelefonen. Dei som trur dei er så smarte at dei skjuler mobiltelefonen i skrittet fordi dei trur at politiet ikkje skal sjå at dei trykker på telefonen, burde ikkje premierast med lågar sannsynlegheit for bot samanlikna med den som held mobiltelefonen heilt oppi frontruta for å kunne sjå mest mogleg på trafikken. For farepotensialet er veldig forskjellig.

Eg er rimeleg trygg på at det er alternativ 1 som kjem til å gå i oppfyllelse. Folk gløymer fort Erna vart sittande som Høgre-leiar etter å ha blitt bøtlagt for brot på hennar eigne koronareglar. Bjørnar Moxnes måtte gå av som Raudt-leiar etter å ha stjålet solbriller. Han vart sittande på Stortinget, og ved valget i i fjor fekk han fornya tillt og fire år til som Stortingsrepresentant. Alle gløymer, og for dei som vil ha fjerna monarkiet så krever det handling umiddelbart. Når Marius får dommen sin så vil saka roe seg og ting vil gå tilbake til normalen. Det er akkurat det samme med Märtha og Durek, Durek er nok ikkje heilt inne i varmen som ein del av det folket anser som kongefamilien, men det er vesentleg mykje mindre kritikk retta mot Durek no etter giftemålet. Mette-Marit sin kontakt med Epstein er heller ikkje unik. Det er heilt klart at det utviser dårleg dømmekraft å henge rundt ein person som ho viste var tvilsom, og at det å ha motta gåver og luksus frå Epstein var og er problematisk utifrå eit habilitetsspørsmål. Samtidig så viser Epstein-dokumenta at dette ikkje var noko unikt, det var mange som gjorde akkurat det samme, og strengt tatt så synes eg det er meir problematisk at politikarar og andre med reell makt har latt Epstein få kjøpe vennskap. Sjølv om eg ikkje trur på det sjølv, så vil eg gjette på at om nokre år så kjem vi til å snakke om Mette-Marit som ein av Epsteins mange offer, og ikkje det faktum at det var Mette-Marit som søkte kontakt sidan Epstein var så raus med sine pengegaver.

Då er dommen mot (den då) 15 åringen klar: https://www.vg.no/nyheter/i/vreAkL/nrk-16-aaring-doemt-til-ungdomsstraff-etter-bussbrannen-i-nordre-follo Han fikk 2 års ubetinga fengsel, som ungdomsstraff. Straffa blir rekna som ferdig sona gjennom varetektsfengslinga som har pågått sidan starten av juli 2025. Eg har ikkje lest dommen, og kjenner ikkje til kva som er lagt til grunn for straffeutmålinga. Spørsmålet eg står igjen med er eigentleg mest på kva som er formålet med å fastsette den kriminelle lavalderen til 15 år? Ein voksen person ville vel fått mykje lenger straff for ei tilsvarande handling? Eg skjønner at ein ikkje skal hive barn og unge i fengsel utan oppfølging, og at det er mogleg å legge barndommens dummskap bak seg og bli ein lovlydig borger likevel. Men kunne vi ikkje då like gjerne fastsatt kriminell lavalder til lik myndigheitsalder, og latt barnevernet ta seg av barn frå 0-18 år slik som dei i praksis alt gjer enten det er snakk om barn under 15 år som begår straffbare handlingar, eller personar over 15 år som uansett skal sone ungdomsstraff i regi av barnevernet?

Det stemmer berre om du tek utgangspunktet i at dei begge to har relativt likt utgiftsnivå slik at den som har 100 000 kr i månedslønn sitter igjen med 60k med "overskot" etter kvar lønning. Det å betale 150 000 kr rett inn i statskassa er veldig mykje pengar sjølv om ein tener godt, ein skal også ta med at den som har høg lønn også betalar meir i skatt. Ein person med 450 000 kr i årslønn betalar ca 100 000 kr i skatt, den som har 1 200 000 kr i årslønn betalar ca 400 000 kr i skatt. Så skattebelastninga på ulike inntekter er også ein faktor å telle med her. For å gå litt meir tilbake til trådens tema, så synes eg det er rart at ein har valgt ein modell der bota er x1,5 av månedslønna for fyllekøyring, men ikkje for andre trafikkbøter og forelegg? Om tanken er at bøter basert på lønna er eit rettferdig system som utlikner sosiale forskjellar, kvifor skal det relativt sett være billegare å køyre for fort eller bryte vikeplikta for folk med god råd?

Bota skal fastsettast utifrå ei vurdering, ikkje frå tabell. Bota kan bli både mildare eller strengare enn 1,5 x månedslønn, til dømes om ein tidlegare er dømt for samme forhold. Hovedregelen passar eigentleg berre på dei som har "normal" inntekt. Eg kan lett sjå at ved spesielt høg lønn så kan det være uforholdsmessig med x1,5, og tilsvarande om ein har veldig låg lån så kan ikkje bota være på 0 kr fordi ein for tida er frivillig arbeidsledig og lever på oppsparte midlar. Formålet med straffa er at bota skal ramme relativt likt enten ein er fattig eller rik, og då må det være rom for å legge vekt på den enkeltes økonomiske situasjon. Har du til dømes høg inntekt fordi du har ENK der du kjøper og selger ting, så kan bruttolønn være unøyaktig fordi mykje av disse pengane må du bruke på neste investering for å kunne ha dette som levebrød.

Sidan du skal kontakte telefonoperatøren din så kjenner du sikkert til det, men slettmeg.no har ei grei oversikt for sletting av katalogoppføring: https://slettmeg.no/slik-sletter-du-deg-fra-nettkatalogene/ Dei har også ein guide for korleis du kan be om å bli sletta frå nettaviser: https://slettmeg.no/hvordan-slette-seg-fra-en-nettavis/ Utanom det så må du berre være selektiv med kvar du legger igjen adressen din. Du kan til dømes opprette postboks som du bruker som adresse. Folkeregisteret vil uansett registrere der du faktisk bur, men ved å registrere at du vil ha posten tilsendt til ei postboks så kan du styre litt kor mange det er som har tilgang til bustadadressen din sidan du då har eit skille mellom bustad- og postadresse. I korte trekk så kan du berre avgrense kor lett det er å finne adressa di, du får ikkje fjerna den heilt. Så dei som vil vite kvar du bur vil uansett finne ut av det.

Eg har ikkje erfaring med dette, men største hinderet her er nok å opprette fakturanummer som du ikkje kan jukse med. Fakturanummereringa skal være ei ubrutt nummerserie slik at du kan bevise for Skatteetaten at du ikkje har sendt ut fakturaer som du ikkje har rapportert inn. Det er derfor krav om at du skal bruke blankett med førehandsnummerering eller maskinelt tildelt nummer. Skatteetaten har laga ein prinsipputtale om dette temaet: https://www.skatteetaten.no/rettskilder/type/uttalelser/prinsipputtalelser/nummerering-av-salgsdokumenter/ Konklusjonen her er at dersom nummereringa enkelt kan overstyrast så oppfyller ikkje programmet lovens krav, men dersom det berre er mogleg å overstyre nummereringa så er programmet innafor minstekravet, der det som er ulovleg er å manipulere nummereringa. Basert på det skatteetaten skriv vidare så er det særleg det at det ikkje skal være mogleg å overstyre nummereringa ved eit uhell, les; at dersom nummereringa blir overskrevet så er det ei ulovleg handling gjort med overlegg. Alt koker eigentleg ned til at ved tilsyn så vil Skatteetaten foreta ei konkret vurdering av om fakturaprogrammet ditt oppfyller kravet. Fordelen med å kjøpe eit godkjent program er at du då kan vise til at du oppfyller krava i bokføringslova. Strengt tatt kan du bruke eit exel-ark med automatisk nummerering. Det som er viktig og heilt som som minimum er at du har låst nummereringsfunksjonen slik at det berre er du i rollen som utvikler som har passordet til å overstyre nummereringa.

Heller nok litt mot off-topic, men enklaste løysinga er standarisere ski-para slik at alle har like (dårlige) ski. Alternativt at det er arrangøren som stiller med utstyret. Slik som i Curling så er det ikkje slik at kvart lag stiller opp med 160 kg med granittstein, dei må ta til takke med dei steinane som arrangøren har skaffa. Sidan alle steinar er litt ulike så får laga tildelt tid til å teste steinane dei må bruke i konkurransen. Slik kunne det vært med skihopp også, arrangøren stiller ski i ulik lengde til rådigheit, og utøvaren velger det skiparet som ein er best fornøgd med etter eit prøvehopp med ulike skipar (forutsatt at skia ikkje er for lange). Største problemet med likt utstyr er at det kan bli litt vel avhengig av fysikken til utøvaren ettersom at ein ikkje får bruke utstyr som er tilpassa individet. I skihopp så er det nok ein stor fare for eit mykje større kroppspress ved at det er hopparen som må være i rett størrelse for skia, og ikkje omvendt.

Det er generelt brei einigheit om at det er verre å reise austover. Dette fordi dei fleste har meir trening i å utvide døgnet. Så det å reise 6 tidssoner vestover er ikkje så veldig ulikt det å være ute på livet ei helg der du går til sengs kl 05 i staden for kl 11 som vanleg. Når du reiser austover så blir døgnet komprimert, og det er ofte vanskeleg for kroppen å akseptere at det plutseleg er leggetid når det kjennes ut som at du nettopp har våkna. Korleis jetlag oppleves er veldig personavhengig, og det er også til dels avhengig av alder. Det er ofte enklare for å yngre å forskyve døgnrytmen enn det er for eldre som har meir fastlåst døgnrytme. For meg så fungerer det veldig fint å slappe av, kanskje også småsove på flyturen. For andre er dette heilt øydeleggande. Eg har heller ingen store problem med å ta meg ein ordentleg siesta og sove nokre timar midt på dag for å hente meg inn igjen, men her er folk forskjellige. Ettersom dette er fyrste ferien din austover og du ikkje veit korleis du reagerer, så er nok det beste rådet at du startar å snu døgnet før du reiser. På den måten har du fått inn rett døgnrytme til ankomst og du kan derfor gå rett i gong med ferien. Det er i alle tilfelle forferdeleg lite lurt å tilbringe dei fyrste døgna av ferieturen på eit mørkt hotellrom. Av samme grunn så er det lurt å planlegge ferien slik at du ikkje lander søndagskvelden og skal rett på jobb på måndag, sjølv om det er litt enklare når du flyg vestover og heim. Eg vil også legge til at det kan være fornuftig å også vurdere i kor stor grad du vil snu døgnet, altså kva som er formålet med ferieturen. Om du vil tilbringe morgonen og førmiddagen på stranda så er du heilt nødt til å snu døgnrytma, altså at du må venne deg til å legge deg til å sove ca kl 12 på dagtid norsk tid og stå opp rundt kl 19 (norsk tid). Om du skal meir ut på livet så er det ikkje sikkert du blir veldig hemma av at du er våken om natta og søv på dagen, så vurder også kva du ønsker å oppnå med ferien.

Tanken rundt fellesstart var vel at ein ville ha folkefest og publikum i løypene, og då var det viktig at dei som kom fyrst var dei som var i tet. Intervallstart passar seg mykje betre som TV sport sidan ein der kan ha kontinuerleg kontroll på korleis dei ulike utøvarane ligger ann. I alle tilfelle er det nok ein feilslått strategi sidan det er mindre tilskodarar enn kva det var tidlegare, og attpåtil så blir publikum langs løypa vurdert meir som ein sikkerheitsrisiko enn som noko ein ønsker å legge til rette for. Av publikummarane som står i løypa så tviler eg på at fellesstart vs intervallstart har nokon praktisk betydning, dei fleste følgjer jo uansett med på det store bildet ved å streame på mobilen. At klassisk fortsatt eksisterer er i all hovudsak på grunn av lobbyvirksomheit frå nordmenn. I Norge er vi tradisjonelt glade i klassisk, ettersom vi vanlegvis er spesielt gode i klassisk stil. Klassisk er også den stilen der rett smøring har størst betydning, og sidan vi har gode smørere så er det ekstra gunstig for norske utøvarar å holde på klassisk som eigen stil. Ved skøyting så er det litt fleire som kan hevde seg, i tillegg til at det ikkje er like lett å dominere ved å hindre passeringar. I klassisk stil så er det lettare å blokkere sporet og dermed hindre passeringar. Det er også dette som gjer det meir kjedelig å sjå på. Eg synes nok også at IOC burde sjå litt kritisk på kor mange variasjonar som det er hensiktsmessig å ha i eit OL. For sjølv om at ein ikkje skal bagatellisere Klæbo sin prestasjon med gull på både sprinten og 5 mila som er to store ytterpunkt sjølv om begge deler foregår på langrennsski, så er det jo eit spørsmål om det ikkje blir litt likt likevel. Dette er ingenting nytt både Dæhlie og Ulvang gjorde det godt på både kort og lang distanse, men det er eigentleg ikkje så bra for sporten og då særleg internasjonal interesse at den samme nordmannen kan gjere reint bord utan at andre får sleppe til. Kanskje er løysinga å gjere spurten endå meir eksplosiv? Kanskje er løysinga å gjere 5 mila så lang at ingen av utøvarane har energi til ein sluttspurt? Eller kanskje er løysinga å avgrense kor mange disiplinar ein har adgang til å kvalifisere seg til slik at kvar enkelt utøvar må gjere nokre taktiske valg på kvar ein vil satse. Dette er forresten ikkje berre eit problem for langrenn. Tidenes mesvinnande olympier Michael Phelps fekk så mange OL gull fordi han dominerte i alt som var å finne av svømme øvingar. Hadde ein innført fleire displinar så hadde han nok også hatt fleire OL gull. På sikt så øydelegg det litt gleden av OL der ein nasjon som stiller ein dyktig langrennsutøvar stiller til 500 m, 1000m, 1500m, osv, osv vinner 40 individuelle gullmedaljar, medan ein nasjon som stiller med eit knallgodt hockey lag som speler seg til finalen kamp for kamp, ender opp med 1 gull i statistikken. Det er relativt lett å endre dette ved å endre reglane. Om målet er å ha likast mogleg konkurransevilkår så kunne ein sagt at det kun er lov med usmurte smørefri ski, eller at skismøring blir overlatt til arrangøren og at utøvarane får tildelt ski basert på loddtrekning. Om ein skal reindyrke leitinga etter perfeksjonen så kan det også løysast enkelt ved å gjere det lov å bruke meir hjelpemiddel. Det er eigentleg dette som er problemet i dag, både på utstyrsfronten og ikkje minst innafor doping, at ein premierer dei som legger seg nærmast mogleg opp mot grensa for kva som akkurat no er å rekne som juks. Norge har fått kritikk og anklagar tidlegare på at ein av grunnane til at vi har så gode utøvarar er at vi er så gode på doping at vi klarer å ligge i forkant av doping-reglane. Eg skal ikkje påstå at dette stemmer, men det er i alle fall ikkje bra for sporten at utøvarane blir uglesett fordi folk flest trur at dei eigentleg har juksa utan å bli tatt for det.

Det er tydeleg at han har skutt målretta mot politiet. Dei tre svarte prikkane er vist hylser frå der politiet har avfyrt granatane, så det er då ganske trygt å anta at politiet har tatt oppstilling (og dekning) bak køyretøy i dette området. I tillegg er dette berrre kulehola som NRK har identifisert, det kan nok fort være ganske mange fleire skot som har havna andre stadar i snøen der det ikkje er så lett å oppdage dei.

Ein ting er at folk verken gjer jobben sin eller gjer store feil, det er det ikkje så lett å unngå. Det verste her er at gjenopptakingskommisjonen ikkje fungerer. Som rapporten viser så var det ingen endring i bevis då saka endeleg vart gjenopptatt. Det einaste som var endra var VK masa og krevde nye vurderingar så lenge at det ikkje lenger var mogleg å ignorere det. Dette medfører to store problem for rettssikkerheita. Den fyrste er at det er lagt alt for mykje vekt på subjektivt vurdering av om vilkåra er oppfylt, som då fører til at saker som burde vært gjenopna ikkje blir det. Det andre store problemet er at det er jo ein vanvittig ressursbruk at ein fyrst skal ha ein omfattande rettssak før endeleg dom. Deretter 20 år med ankebehandling og masing om å gå tatt oppigjen saka, og så ein ny omfattande rettssak. Berre talet på arbeidstimar som har gått med til å rydde opp er nesten ikkje til å fatte, og då tenker eg ikkje på økonomien men på alt det samfunnsnyttige som kunne vært utført om saka vart rett handtert fyrste gongen.

Det som er problematisk med den juridiske definisjonen er ikkje at du blir anmeldt av kjæresten din etter å ha vekket kjæresten med eit kyss, utan å fyrst vekke kjæresten for å spørre om det er greit. På samme måte som at sexkjøpsloven definerer eit kvart vederlag mot sex som prostitusjon, så er ikkje problemet at kona anmelder deg for forsøk på sexkjøp fordi du tok spontant kom heim med blomster til kona med ein liten baktanke om at det då kunne bli sex med kona til kvelden. Det som er problematisk er at det opnar for myndigheitsmisbruk ved at ein tredjepart går til anmelding. I den pågåande saka mot Marius Høiby så er eit av forholda som Marius er tiltalt for, brot på eit besøksforbod som politiet nedla til tross for at den aktuelle dama motsatte seg dette. Når dei to då fortsatte å ha kontakt, inkludert eit tilfelle der ho avtalte å låne bilen til Marius, så medfører dette eit lovbrot. Det moralske spørsmålet er om det er riktig at aktor får Marius dømt for lovbrot heilt utan offer? Normalt sett så er besøksforbod noko som den eine parten ber om fordi ein ikkje vil ha kontakt, ikkje at politiet på eige initiativ har bestemt seg for at det ikkje er bra at disse to personane møtes. Det meste av seksuallovgiving er nært knytt mot moralske spørsmål, og eg synes det er litt problematisk når sikkerheitsventilen mot misbruk av lova er at domstolane etablerer ein fornuftig rettspraksis som stemmer med rettsoppfattinga til folk flest. Då er det eit mykje betre alternativ at lovteksta er spesifikk på kva som skal være ulovleg, slik at grensene er tydelege. Definisjonen av kva som er pornograf er også særdeles vid: Altså kan poronografi være noko så uskuldig som ei teikning av eit kjønnsorgan, til kjønnsleg omgang med lik. Sistnemnte tenker i alle fall eg er såpass mykje grovare at paragrafen burde vært skilt ut i ulike grader av alvorlegheit. Tilsvarande synes eg at definisjonen av at det er pornografi om den kjønnslege skildringa er støtande blir veldig flytande, og kan variere mykje alt etter frå kven ein spørr. Enkelte kan lett bli støtt av å sjå klining på TV, medan andre ser musikkvideoar med ristande nakne rumper som heilt stuereint. Merk forøvrig unntaka for kunstnerisk og informativt formål medfører at den viktigaste definisjonen av pornografi er eignetleg ikkje om folk blir støtt av det eller ikkje, for det som er meint er at det er pornografi om det som er produsert berre påvirker folks kjønnslege lyster, med andre ord så er det den moralske sida av at ein ikkje kåt anne enn i ekteskapssenga som gjer seg gjeldande.

Bruken av gass er forholdsmessig i ein slik situasjon der gjerningspersonen har barrikadert seg og skyter rundt seg. Spørsmålet er eventuelt om det er forholdsmessig å bruke ild for å røyke ut gjerningsmannen. Ein mister fort kontrollen på situasjonen når bygget blir satt i brann. Det avgjernade spørsmålet i den samanhengen er i kva grad risikoen for brann vart vurdert før politiet forsøkte å bruke CS-gass. Ein kan også rette kritikk på kvifor politiet ikkje gjekk hardare til verks på eit tidlegare tidspunkt for å redde liv. Jo fleire timar gjerningsmannen får skyte vilt rundt seg, jo større er faren for at liv går tapt, og som igjen gjer at politiet kan lovleg gå heilt til topps i voldspyramiden. Om tanken var å stoppe gjerningmannen frå å løyse skudd så kunne nok politiet lovleg nytta molotov-cocktail mot huset og sikra ein hurtig brann som enten hadde tatt livet av gjerningsmannen eller tvinga gjerningsmannen til å evakuere ut av huset der politiet kan ta kontroll på situasjonen, om nødvendig med skudd om gjerningsmannen hadde komt ut med våpen. Det som gjer at det kan bli eit etterspel i denne situasjonen er at det kan sjå ut som at politiet i praksis har brukt eit kraftigare virkemiddel enn det som vart vurdert som nødvendig. Politiet kunne (og gjorde kanskje også?) vurdert andre tiltak for å tvinge gjerningsmannen ut av huset, som å kutte straumen, kanskje også knuse vindauga for å gjere det ubehageleg å være i huset. Det er ikkje sikkert gjerningsmannen hadde blitt i huset i eit halvt døgn om huset hadde vært iskaldt.

Ting treng ikkje å være verken spesielt brannfarleg eller uforsvarleg lagra for at det kan ta fyr når ein kastar det som i praksis er brennande gjenstandar mot ting som er brennbart. Blir slike granatar kasta inn i huset der golv og møblar er tørre så blir det fort brann ut av det. På mange måtar kan det samanliknast med å bruke fyrverkeri innendørs, det er ikkje veldig overraskande at det av og til oppstår brann av det, sjølv om det oftast berre blir svimerker og røyk utan ild. Eg kan ikkje sjå for meg ein einaste situasjon der politiet må erstatte huset, då må ein i så tilfelle kunne vise til at politiet aktivt forsøkte å få huset til å brenne, og at ei slik handling gikk utover det som var forsvarleg i denne aktuelle situasjonen.