The Avatar

På dette området er de avtalefriheit, det vil likevel være heilt naturleg å kreve kompensasjon for å stille privatbilen til disposisjon for arbeidsgiver. Merk likevel at denne kompensasjonen kan fint være innbakt i lønna. Typisk vil mange legge til grunn statens satsar for bilgodtgjersle. Denne avtalen har i tillegg til fastsatte summar per kilometer, også tillegg som det å ta med seg utstyr. Partane står sjølvsagt fritt til å avtale andre vilkår, men det er ganske standard å legge statens satsar til grunn ettersom den avtalen blir oppdatert kvart år. I tillegg finnes det ein offentleg særavtale SGS 1001 Reiseregulativet, som fastsetter andre forhold rundt reise. Som til dømes eit eige punkt om at arbeidstakar kan få kompensasjon på inntil 17 000 kr per år for å jamnleg bruke privatbil i tenesten. Dette i tillegg til kilometersatsen. Også denne avtalen er det forholdsvis vanlig at bedrifter speiler og bruker direkte framfor å framforhandle eigne avtalar. Fyrste steg er i alle tilfeller å lese arbeidsavtalen din, for å sjekke opp kva du eventuelt har inngått avtale om.

Eg tenker heilt motsatt og konkluderer med at dette er ein bubil designa for bylivets jag ved at denne elbilen gir muligheit for billig overnatting i bysentrum. Med maks 70 km/t, rekkevidde på maks 230 km og berre saktelading så er ikkje dette ein bil for landevegen, men den fungerer nok inne i bysentrum. Det var vanskeleg å finne skikkelig informasjon om denne bubilen, det er stort sett samme pressemeldinga som er publisert alle stadar. I følge AI har denne bilen nyttelast på opp til 850 kg, nok som då skal dekke både passasjer, innreiing og vanntank. Om makshastigheit og rekkeveidde er basert på tom bil, så blir det ikkje mykje futt i denne bilen med innreiing. Sjølve konseptet med mikro-bubil appelerer litt, men er heilt einig i at ein varebil appelerer meir. Det er greit nok at dei fleste har råd til 300 000 kr + innreiing, men det gir deg ufatteleg lite bubil for pengane. Sjølv om ein tek med at det for mange er viktig at bubilen kan køyrast med førarkort klasse B, så ser eg ingen fordelar med denne bubilen som ein ikkje enkelt kan oppnå med å basere seg på å innreiie ein varebil.

Hud-absorbering er i høgste grad ein måte få ting inn i kroppen, openbare eksempel på slik hud-absorbering er at ein får i seg nikotin ved å legge snusen under leppa, eller at ein kan smøre smertelindrande krem på huda og få lokal smertelindring. I kva grad dette er farleg vil sjølvsagt variere alt etter type stoff, mengde, og eksponeringstid.

Eg er einig i at det er ei svak sak og at det vil være vanskeleg å få ein dom for offentleg framsetting av hatefulle ytringar. Elden sin påstand om "minimum ca 20 personer" (sic) er ikkje fasiten. Det å fremme uttalen på offentleg stad kan også være innafor lovens ordlyd. Definisjonen på offentleg sted er også definert i straffelova. Når ein sitter på utserveringa så er ein i nærvær av mange personar sjølv om dei ikkje sitt på samme bord, og alle som er på den offentleg tilgjengelege uteserveringa kan overhøyre det som blir sagt. Det er ikkje slik at uttalen berre blir offentleg om ein klatrer opp på stolen og held tale til forsamlinga. At journalistane har offentleggjort uttalingane gjer sjølvsagt ikkje handlinga straffbar, men det faktum at uttalen har skjedd på offentleg stad vil kunne være nok. Om det er mogleg å domfelle i denne saka vil være heilt avhengig av omstendigheitene, som om det var mange personar på uteserveringa, korleis støyforholda var, osv.

Eg vart eigentleg positivt overraska når eg såg at opptaket vart tatt på ein uteplass i Oslo i forkant av Frp sitt landsmøte. Min fyrste tanke var at journalistane frå TV2 hadde reist opp til Gradermoen og satt å hang i hotellbaren med bandopptakaren i gang i håp om å fange opp uttalingar som dei kunne lage sak ut av. Hadde dei dratt til flyplasshotellet så er det garantert at dei hadde klart å fange opp tilsvarande uttalingar når heile bredden av Frp politikarar på ulike nivå samles for å diskutere politikk i fylla. Eg synes også at det hadde vært meir alvorleg om uttalingane kom frå ein folkevalgt politikar. At ein som er tilsett i partiet har slike meiningar er ikkje like nyheitsverdig ettersom vedkommande ikkje har politisk makt. Det som eventuelt gjer saka alvorleg er opp mot det arbeidsrettslege forholdet med om slike uttalingar reflekterer så negativt på arbeidsgivaren at det er grunnlag for oppseiing eller anna reaksjon. Eg er heilt sikker på at du finner rasister blant dei tilsette på dei fleste arbeidsplassar, at han karen her hadde Frp som arbeidsgiver endrer ikkje det så mykje. Eg trur nok også at Frp som parti lever godt med denne mediaoppmerksomheita. Det er nok særdels få som er medlem av eller som stemmer på Frp som endrar meining etter denne saka. Av dei Frp-velgarane som innerst inne er litt rasistiske så vil denne saka berre understreke at Frp er rette partiet å stemme på. På den andre sida så vil dei velgarane som ikkje har rasistiske holdningar kunne slå seg til ro med at Listhaug og landsmøtet tok så tydeleg avstand frå uttalingane. Totalt sett er nok dette ein vinn-vinn situasjon for partiet. Det er uansett så lenge til valget at slike sleivspark er gløymde innen den tid.

Kanskje litt off-topic, men dette er vel meir eit eksempel på at ordet rasisme blir brukt feil? Kanskje i mangel på eit bedre begrep å brukte? For slike uttalingar handlar vel ofte meir om framandfrykt enn rasisme som raseteori? Mange som blir omtalt som rasistar er gjerne ikkje overbevist om teorien om biologisk raseindeling, det folk ofte meiner er at det er kulturen frå eit bestemt land eller landsdel som er problematisk, ikkje hudfargen i seg sjølv. For kor vanleg er det vel at folk omtaler til dømes austeuropearar i negative ordelag, men samtidig hevder at den polske naboen ikkje er ein del av den gruppen fordi han snakker så godt norsk. Altså at ein er negativ til alle mennesker med anna kultur/språk/utsjåande om ein ikkje personleg kjenner dei og veit at det er heilt vanlege folk. Ikkje at framandfrykt er noko betre enn rasisme, men det er vel veldig lenge sidan rasisme handla om raseteori? Rasebegrepet har i alle tilfeller alltid blitt brukt feil når ein snakkar om mennesker. Den biologiske definisjonen av rase er at dersom to individ kan få avkom som er forplantingsdyktig så er det samme rase. Ulike raser som hestar og esel er ulike rasar fordi til tross for at dei kan få muldyr som avkom, så er vanlegvis ikkje muldyr forplantningsdyktige. Innafor menneskeheita så er alle samme biologiske rase. Historisk sett så har vi ikkje hatt spesielt store utfordringar med rasime i Norge, men det betyr ikkje at vi historisk sett har diskriminert over ein lav sko, som til dømes ved at du ikkje fekk leige hybel i Oslo om du snakka med dialekt.

Eg er ikkje einig i at det å sleppe til utanlandske daglegvarekjeder er ei god løysing, då vil vi få samme monopolliknande tendensane, berre med enda mindre kontroll og at pengane frå daglegvarehandelen forsvinner til utlandet. Då er det tross alt betre at pengane går til norske eigarar slik at noko av pengane kjem tilbake i form av formueskatt. Det som eigentleg er største problemet med daglegvarekjedene er at dei selg mindre og mindre reine og ubehandla råvarer. Ettersom profitten ligg i å bearbeide matvarene, så er det mesteparten av matvarene våre som i større eller mindre grad har blitt bearbeida før varen kjem ut i butikkhyllene. I dei siste åra har også daglegvarebutikkane satsa meir på eigne merkevarer, fordi det gir enda større profitt. Eg vil driste meg til å påstå at matvareprisane er ikkje eigentleg så høge sett opp mot inntektsnivået. Det som gjer at det oppleves som dyrt å handle mat er at nesten alt du putter i handlekorga er bearbeida til eit heil- eller halvfabrikat. Det er sjølvsagt mykje dyrare å kjøpe ferdigmiddag enn det er å lage kjøttkakene frå bunnen av. Det lille som finnes som naturellprodukt blir solgt som luksusvarer, som også driv prisen opp på dette. Sjå til dømes på kylling. Det er nesten berre kyllingbryst du får kjøpe, lårkjøttet er nesten like dyrt som kyllingbryst. Sjølv om vanleg kyllingbryst er lite bearbeida, så er filleten skjært ut og pakka i eigen emballasje. Heilt naturell heil kylling får du nesten ikkje kjøpt. Enten må du kjøpe den ferdig grilla og krydra i butikken, eller så må du kjøpe den som "gourmet" kylling. No når grillsesongen har starta så pusher daglegvarebutikkane ut ferdigmarinert kjøtt, for eit eller anna må dei tydelegvis gjere med produktet for å kunne forsvare ein høgare pris. Det er nesten berre grønnsaker du i dag får kjøpt som er heilt naturell produkt, og sjølv der har det blitt stadig vanlegare at du kjøper ein sekk med poteter, bunt med gulrot, strømpe med løk, osv. Sjølvplukk og pris per kg/hk er på vikande front, antagelegvis fordi det er meir praktisk for butikken å selge grønsaker som eit samansatt produkt med eiga strekkode. Før i tida så var det absolutt billegast å lage middag frå bunn av ved å berre kjøpe råvarene og bruke tid på kjøkkenet. I dag har det nesten snudd, den billegaste middagen er fort å lage pasta med saus frå eit glas, for skal du lage tomatsausen av tomatar som du kjøper i butikk så er det mykje dyrare. Samme er det med brødbaking, med dei prisane det er for mjøl og gjær i daglegvarebutikken så er det berre så vidt det lønner seg å bake sjølv. Ved at vi bli nekta billig tilgang til gode råvarer, så har vi gått oss inn i ein ond spiral der stadig meir av middagen vår er basert på halvfabrikata sidan det er billegast, når vi veit at slik mat er også meir usunn og ultraprosessert så er ikkje det spesielt bra for samfunnet. Det å lage sunn mat har blitt kjempedyrt, for vi som forbrukarar får ikkje tilgang til billige råvarer, den maten går til dei store fabrikkane som lager ferdigmiddag som vi får kjøpe til restaurantpris.

Eg synes det er dyrt når ein også skal ha reklame. 6 minutt per time er ganske mykje, i alle fall i Norsk målestokk. Samtidig så er ikkje 108 kr for eit abonnement utan reklame isolert sett kjempedyrt. TV2 play utan reklame kostar 169, Netflix 129, Disney+ 109, osv. Spørsmålet er vel meir om Prime leverer nok innhold for deg til at det er verdt å betale like mykje som eit Disney+ abonnement. Personleg så hadde eg ønska at strømmetjenestene kunne tilby gratis eller veldig billig abonnement med reklame. For slik som det har blitt hos mange strømmetjenester så er det ofte berre nokre få ting som er verdt å sjå på kvar plattform, og i slike tilfeller så kan det være heilt greit å kunne sjå denne eine serien med reklamepauser framfor å ha eit løpande abonnement.

Eg trur ikkje at ein statleg daglegvarekjede er beste løysinga, då dette vil føre til at konkurransen blir svekka sidan ein statleg butikk ikkje treng å ha overskot og derfor kan sette eit heilt anna prisnivå enn det private bedriftseigarar kan sette. Eg synes likevel at tanken på å enten prisregulere eller lage statleg utsalg for nokre få basis varer er ein idé å utforske. Med basisvarer så tenker eg at dette kan være matvarer som også kan inngå som ein del av det nasjonale beredskapslageret for mat, gjerne då matvarer med lang holdbarheit. Sjølv om kanskje folk flest vil ha billige basisvarer som dei brukar mykje som mjølk, kjøttdeig, brød, osv, så kan vi med prisregulering av slike matvarer med lang holdbarheit slå to fluger i ein smekk. På den måten vil vi både kunne tilby heilt grunnleggande matvarer til ein billig penge som det går fint ann å leve på, som ris, bønner, hermetikk, mjøl, osv. Men i tillegg så kan det hende at vi får såpass med omsetting på til dømes hermetikk slik at prisane på slike varer går ned på grunn av stort produksjonsvolum. Ei lita praktisk utfordring med å ha beredskapslager med mat, er at slike matvarer som er "evigvarande" kostar ofte relativt mykje. Det er sjølvsagt dyrare å hermetisere eller frysetørke mat, kontra å berre putte maten i plastbokser og sende ut, men ein av grunnane til at slik frysetørka turmat er ganske dyrt er vel også fordi det er relativ liten omsetting på slike produkt.

Eg tenker at det har mykje med måten LO har tatt eigarskap på dagen. Dei aller fleste er arbeidarar sjølv om dei ikkje jobbar på fabrikk, og også arbeidsgivarar har grunn til å feire dagen. For det handlar ikkje berre om lønnskrav og streik, fagforeiningsarbeidet handlar også om forutsigbare rammer, der lønnsforhandlingane kan rasjonaliserast til ei kollektiv forhandling ein gong i året, og at arbeidarane forplikter seg til å Ikkje streike før neste forhandling. Dette gir arbeidsgivarane meir tid til å utvikle bedrifta. Før tariffavtalane kom på plass så kunne den enkelte arbeidar finne på å kreve ny lønn når dei ville, og dei kunne når som helst gå ut i streik kvar gong det var noko dei ikkje likte, den såkalla fredsplikten. Det organiserte arbeidslivet er derfor av stor nytte for heile samfunnet. Tenke seg til om arbeidstakarane la ned arbeidet kvar gong dei var misfornøgde med eit eller anna, det hadde gjort det vanskeleg for ei bedrift å levere etter avtalte fristar. Dette er etter mitt syn forhold som LO i liten grad fronter, der fokuset er meir på eit ønske om at alle skal ha samme lønn fordi alle jobbar er viktige. Det gjer at dersom du har tatt opp studielån for å få deg ein kontorjobb, så er det ikkje sikkert du er like opptatt av at arbridstakarar utan utdanning og studielån skal ha nesten samme lønna som deg heilt utan studielån og tapt arbeidsforteneste i dei åra du studerte. Det går sjølvsagt fint å være solidarisk med dei som har jobbar med låg lønn, men på eit eller anna tidspunkt så er det heilt legitimt å lure på når det er din tur? Eg synes at dei andre fagforeiningane, og ikkje minst arbeidstakarforeiningane burde vise seg meir fram på 1. mai for å fortelle om alle samfunnsfordelane vi har gjennom det organiserte arbeidslivet, og kanskje litt mindre fokus på storpolitikk, krig og fred, og andre saker som til tross for at det er viktige saker, kanskje ikkje er det som bidreg til å få fleire til å organisere seg, både på arbeidar- og arbeidstakarsida. Hadde alle bedrifter hatt tariffavtale og alle tilsette hadde organisert seg, så hadde lønn og arbeidsvilkår blitt mykje enklare å administrere.

Det varierer veldig frå plass til plass. 1. mai har tradisjonelt vært viktigast for industriarbeidarane som bidro til å skape store verdiar utan å få sin del av profitten. Så kommuner/bygder som har/hadde store fabrikkar og anna industri vil typisk markere 1. mai i større grad enn kommuner der dei fleste er sin eigen arbeidsgivar ved å jobbe som bonde, fiskar, tømmerhoggar, osv.

Det handler vel også om at som eit illegalt rusmiddel så er raskt og enkelt inntak ofte å foretrekke. Dette vil endre seg ved legalisering når bedrifter kan lage cannabisprodukt enten det er olje til bruk i vape, eller edibles i form av smågodt og anna godsaker. Erfaringa frå USA er at det har blitt ein heil industri med å lage cannabisprodukt som kan inntas utan røyking. Det er også verdt å nemne at sjølv om det å innhalere røyk ikkje er sunt, så har ein ikkje klart å fastslå at cannabis er like kreftfarleg som tobakk. Så frå eit helseperspektiv så ser det ut til at tobakken er farlegare enn andre ting som er røykbare.

Personleg hadde eg heller sett at det vart innført tobakkforebyggande tiltak som fekk lik betydning for alle innbyggarar. Til dømes kunne ein ha redusert tilgjengelegheita på tobakk utan å lage eit klasseskille mellom dei som er gamle nok til å få lov til å fortsette å røyke så lenge dei vil (endog til å ta opp vanen på eit seinare tidspunkt om dei ikkje alt røyker i dag), og dei som aldri vil bli gamle nok til å kunne kjøpe tobakk sjølv fordi aldersgrensa endrer seg etterkvart som ein sjølv blir eldre. Færre utsalgsstadar for tobakk, reduserte salgstider, høgare avgifter, kanskje til og med rasjonskort for å reduserere kor mykje det er lov til å kjøpe, er alle tiltak som kunne vært innført for både å redusere mengda tobakk som blir forbrukt og for å gjere det vanskelegare å begynne å røyke. Det er sjølvsagt mykje som er negativt med røyking, særleg når det er unge folk som startar å røyke. Eg synes like vel at det er ei dårleg løysing å forby den oppveksande generasjonen eit produkt som er 100% lovleg for alle andre. Kva blir det neste? Kan vi no forvente at det berre er dei som er født før 2008 som skal få lov til å kjøpe alkohol? Det er tross alt usunt. Kva med andre ting som ikkje er bra for helsa som usunn mat? Er det greit at dagens politikarar vedtek at medan ein sjølv må få fortsette å røyke, drikke og trykke i seg gatekjøkkenma, så skal den oppveksande generasjonen berre ha tilgang til vatn, gulerøtter og tvangsmosjonering for at dei ikkje skal belaste det offentlege helsevesenet? Eg skjønner godt intensjonen med eit slikt forbod, men eg liker ikkje at politikarane skal kunne dra opp stigen etter seg og nekte alle som kjem etter dei same godene og fordelane som ein sjølv har nytt godt av. Lag gjerne nye lover, men det må være likheit for lova.

Det vil være avhengig av køyreavstand og type matvare. I samband med "dieselbrølet" har det blitt oppgitt at ein lastebil bruker mellom 150 og 200 liter diesel per dag. Differenansen på å bruke 150 liter med disel til 20 kr kontra 30 kr blir då 1500 kr. Den største transportkostnaden er fortsatt lønna til sjåføren, men det summerer seg opp. Kor mykje disse 1500 kr utgjer på matvareprisen vil variere alt etter antall varer ein har å fordele kostnaden på, men butikken må i alle tilfelle legge på den aukte transportkostnaden på prisen.

Det er jo litt spesielt at eit krav om lågare dieselpris medførte at det var nettopp dieselen som fekk lågast prisreduksjon. Det er jo fint at bensinen som lenge har vært billegare per liter samanlikna med bensinen vart enda billegare, men det hjelp transportbransjen ganske lite siden det nesten ikkje finnes bensinbilar i varetransporten. Det var sjølvsagt enkelt å berre fjerne vegbruksavgifta, men det fekk ikkje heilt det utfallet som folket krevde. For formålet med lågare dieselpris var ikkje berre at det skulle koste mindre å køyre dieselbil, poenget var at det også skulle bremse prisstigninga i alle andre varer som ellers måtte skrudd opp prisane for å dekke transportkostnadane. Blant anna matvareprisane kunne fort gått opp om dieselen hadde blitt liggande på over 30 kr/l, for fraktkostnadane er sjølvsagt også ein kostnad som til sjuande og sist blir lempa over på kundane.