The Avatar

Eg hadde ikkje vært veldig bekymra, men det spørs sjølv litt alt etter kva som er ditt bilbehov. I forhold til krigen i Iran og mogleg drivstoffmangel så vil dette råke bensin og diesel relativt likt, så om det er drivstoffmangel du er mest bekymra for så bør du går for elektrisk bil. Det er ingen fare for at det går tomt for bensin utan at det går tomt for diesel, då raffinering av råolje gir både bensin og diesel som sluttresultat. Så må eg også legge til at verden står ovanfor ei energikrise som kan få mange ulike utslag. Til dømes så er det ikkje heilt utenkeleg at vi også ender opp med straum-rasjonering, der det å lade elbil enten blir dyrt eller går utover kva anna du kan bruke straum på.

At ein ikkje får teikne abonnment med betalingsanmerking er eit valg som teleselskapa tek, basert på risikoen for at rekninga ikkje blir betalt. Selskapet som kredittvurderer gir søkaren ein score, så er det teleselskapet som vurderer om dette er ein kunde dei vil ha eller ikkje. Eg er spent på om utfasinga av kontantkort også medfører at teleselskapa blir meir liberale med å tilby abonnement til folk med betalingsanmerkningar. Mange abonnement har blitt såpass billige (og med forholdsvis få direkte kostnadar for teleselskapet), så riskoen dersom kunden ikkje er klarer å betale dei 199 kronene som abonnementet kostar har blitt mykje mindre. Det er ikkje lenger slik at den som ringer og tekster mykje pådreg seg større rekning enn fastprisen.

Eg tenker at kameraovervåking kan være ein heilt naturleg del av styrets arbeid for å ivareta sameiget, sjølv om eg er einig i at det kan argumenterast for at kameraovervåking er eit inngripande tiltak. Eg tenker at dette er ein naturleg del av styrearbeidet, ettersom før ein iverksetter kameraovervåking så vil det vanlegvis være naturleg at styret heng opp skilt og liknande tiltak som er meint for å halde ro og orden. Typisk eksempel vil være at styret heng opp skilt som forbyr lagring av møblar og anna søppel på fellesarealet. Om slik skilting ikkje fungerer, så vil det være naturleg at styret iverksetter meir inngripande tiltak som kameraovervåking, vekterteneste, osv. Begrepet "tiltak som medfører vesentleg endring av sameigets karakter" er ikkje spesielt godt definert i forarbeida. Under arbeidet med lova var det forslag om å bruke ordlyden "tiltak som er særlig inngipende eller særlig viktige", i staden falt ein tilbake på å fortsette å bruke den gamle ordlyden utan forklaring på korleis dette skulle forstås. Ein naturleg tolking av ordlyden i lova er at det blir stila høgare enn berre endring av sameigets karakter ved å innføre nye ordensreglar. For det som heilt klart er ei endring av sameigets karakter er dersom styret foreslår å etablere næringsareal i sameiget, det vil då openbart være ei vesentleg endring av sameiget som bustadssameige. Eg trur også at i ledd d. så er det tenkt i litt større baner, som at det går ut over seksjonseigarens bu-interesser dersom styret planlegg aktivitet som gjer det vanskeleg å bruke sameiget som vanleg bustad. Til dømes om det er forslag om å starte nattklubb i kjellaren, noko som naturlegvis berører natteroen i sameiget. Dette er vel lovmessige formuleringar som skal hindre at styret iverksetter tiltak som ligg langt utanfor vanleg forvaltning og vedlikehald, som å spekulere i at bustadsameiget har større verdi ved å starte med hotelldrift eller likande næringar som ligg langt utanfor det å være bustad.

I praksis er det rettningslinjer. Også i dag blir sivile råka, sjukehus blir bomba, og krigsfangar blir utsatt for tortur. Alt utan nevneverdige konsekvensar utanom at noko forhåpentlegvis har litt dårleg samvittigheit etterpå.

Historien viser at menneskelivets verdi er høgst subjektiv, så det å finne ein definerbar verdi vil ikkje være mogleg då denne verdien varierer alt etter omstendigheitene. Eit typisk eksempel er at i krig så er menneskeliv på motstandersida ikkje verdt noko som helst. For å ta eit litt mindre ekstremt tilfelle så kan vi sjå til forsikringsbransjen der ein i mange tilfeller ikkje får teikne livsforsikringsavtale om ein har fylt 60 år. Dette fordi forsikringsselskapet har rekna på det og funnet at det er tapsprosjekt å betale ut livsforsikring til ein person som statistisk sett ikkje kjem til å leve lenge nok til å betale "sin del" i forsikringsinnbetalingar.

Eg er einig i at dette er litt rart, men det er i hovudsak to grunnar til at det er ulovleg. Den fyrste grunnen er at dette er eit ledd i å forebygge menneskehandel, ved at det ikkje er lov å kjøpe/leige ein kropp til dette formålet, då det er stor fare for at surrugatmora stiller opp på grunn av pengane ved at ein er i ein situasjon som det er lett for andre å utnytte. Den andre grunnen er knytt til at det norske lovverket ikkje er tilpassa surrugati, blant anna ved at det er den som føder som blir rekna som barnets mor. Foreldreretten må derfor overførast, noko som kan både være juridisk komplisert, og som kan føre til ein situasjon med utpressing dersom surrugatmora til dømes krever betalt for å signere over morsskapet. Forbodet mot surrugati i Norge handlar derfor meir om å forebygge kriminalitet, enn det handler om sjølvbestemmelse over eigen kropp. Det handler også om råderett over eige genetisk materiale. Som eg nemnte over så har adopterte barn store rettigheiter, hadde det ikkje vært for det så kunne sjukehuset i teorien tatt ut eit levedyktig foster i staden for å abortere, for å legge dette fosteret i kuvøse og framtidig adopsjon utan at mor hadde vist om det. Eg vil dra det så langt at eg vil påstå at parallellen er at dersom du er på sjukehuset for å skjære ut ein føflekk, fjerne blindtarmen, eller liknande, så kan ikkje sjukehuset starte å klone ditt arvestoff til anna bruk enn det du har godkjent.

Ein ting som eg synes mangler litt i debatt om abort, er dette med adopterte barns rettigheiter. Dette er rettigheiter som er svært viktige for barnet, blant anna at ein som adoptert har rett til å få informasjon om sitt biologiske opphave når ein blir myndig, altså at ein har rett til å få vite kven som er biologisk mor og far. Utfordringa med at adopterte barn har slike rettigheiter, er at det medfører at det å bære fram eit uønska barn for å adoptere vekk barnet i staden for å ta ein tidleg abort, ikkje alltid er eit fullgodt alternativ. Til dømes når det er snakk og graviditet etter voldtekt og kanskje også incest, så er det ikkje nødvendigvis eit gledeleg gjensyn for mor at det banker ein 18 åring på døra som har masse spørsmål om deg sjølv og din voldtektsmann. Utan at eg har eit godt forslag til løysing, så gjer eg meg nokre tankar om at ein del abortar kunne vært unngått dersom anonym adopsjon var eit alternativ.

Sjølv om det hadde blitt opna for abort i veke 39 så hadde ikkje det medført kjempestore endringar. Også i dag er det slik at dersom du skal ta abort etter veke 18 så må dette avgjerast av ei nemd. I praksis innvilger nemda berre slike seinabortar når fosteret uansett vil døy før eller like etter det blir født, eller der mors liv er i fare om svangerskapet får gå sin gang. Ein eventuell abort i veke 39 vil kreve særdeles spesielle omstendigheiter for at nemda skal innstille på abort. Ein så sein abort vil det uansett ikkje være noko som mor sjølv bestemmer på impuls og går til fastlegen for å få ordna.

Slik må det nesten være for at det ikkje skal bli berre babling. Hadde skodespelarane snakka "realistisk" så hadde dei snakka veldig raskt og utan å uttale alle lydane. Eit godt døme er at det er heilt uproblematisk å forstå danske skodespelarar i film eller serie, for då snakkar dei litt rolegare og med tydeleg diksjon. Det er når du er i Danmark og prøver å holde ein samtale med vanlege danskar at det blir vanskeleg å tyde orda. Særleg om du ferierer heilt nede mot grensa til tyskland så er det like greit å slå om til engelsk når du skal snakke med ein tilfeldig danske med tjukk dialekt. Av og til er det viktigare at sjåaren forstår kva som blir sagt, enn at talen er realistisk og folkeleg. Realistisk tale er oppskrytt. I det ekte liv og i ekte samtalar så bruker folk å gløyme kva dei skulle seie, dei startar setningane med "øhh" og andre ulydar, og av så stoppar dei midt i ei setning som om det skulle gi noko meining.

Å legge byrden over på bedriftene er det minste problemet. Det er bedrifta som må betale rekninga for lønnsforhandlingane uansett. Det som eg synes er problematisk er at ein bruker opp forhandlingsmakta til å få på plass eit gode som NAV alt har forplikta seg til å levere. Det er som å forhandle med arbeidsgiver om å få feriepengane dine utbetalt i april, og då lempe på lønnskravet for å få feriepengane litt tidlegare. Eigentleg kunne LO like godt innført forskuttering av sjukelønn som ein medlemsfordel, ved å bruke av streikekassa fram til NAV får behandla søknaden. Men det er sjølvsagt lite aktuelt sidan det kostar LO pengar å forskuttere. Mem du verden kor godt vervetiltak det ville vært, med ei slik ordning som er eksklusiv for fagorganiserte.

Synes ikkje at dette burde være eit forhandlingstema. Eg synes sjølvsagt at folk skal få sjukepengane sine med ein gong, særleg for dei som har lågast lønn så er det viktig at utbetalinga ikkje blir forsinka. Grunnen til at eg synes dette ikkje skulle vært tema i forhandlingane er at dette er eit system-avvik hos NAV. Det er NAV som må fikse dette, ikkje arbeidsgivarane. Ved å få arbeidsgivarane til å forskuttere sjukepengane så løyser ein berre det umiddelbare behovet for NAV å forbetre seg, og då får vi i alle fall ingen endring. Dette er ei utfordring som må løysast politisk, ikkje mellom forhandlingspartane. For ulempen med å løyse dette gjennom lønnsforhandlingane er at då er det berre fagorganiserte som får forskuttert sjukepengar, medan uorganiserte blir ståande fast i eit NAV -system som fungerer ganske dårleg. Ei anna innvending eg har gjennom å sette forskuttering som eit forhandlingskrav, er at dette kjem til å bli løyst politisk. Det er ingen som er tjent med at NAV ikkje klarer å betale ut sjukepengane raskt nok, for det fører berre til at NAV må betale ut meir i sosialhjelp, som igjen gjer heile ordninga dyrare. Det billegaste for staten er om alle får pengane sine når dei skal, og at ein ikkje treng å gå omvegane via andre NAV-ordningar i mangel på utbetaling. Når dette blir løyst poltisk, så fell heile gevinsten i årets forhandlingar bort. Ei slik forskuttering kostar arbeidsgivarane pengar, både i form av tapte renteinntekter og i meir indirekte ved at bedrifta har mindre pengar som ikkje er låst opp. Det medfører at arbeidsgiver ikkje kan gi eit så godt lønnstilbod som dei ellers kunne gitt. Eg synes derfor det er veldig dumt å i praksis kome med eit krav som; -kan løysast politisk heilt utan arbeidsgivar, og -som medfører dårlegare lønnsvekst i årets oppgjer. Eg skjønner at det å sette forhandlingsmakt bak kravet om refusjon av sjukepengar også hjelper for å sette politisk press på saka, men eg synes det er dumt å skulle sette krav om noko som mest sannsynleg ordner seg politisk på eit seinare tidspunkt. Då er det mykje betre å kreve ting som ein berre kan få gjennom forhandlingar, som lønn, fridagar, osv. For politikarane kjem til å ordne opp i NAV systemet, for det vil være populært hos nesten alle. Både blant arbeidarar som får pengane når dei skal utan å krangle med arbeidsgivaren sin, og hos bedriftene som slepp maset om forskuttering av sjukepengar. Eg synes også det er litt problematisk med forskuttering av sjukepengar fordi det innimellom hender seg at folk får avslag på søknad om sjukepengar. Om arbeidsgivaren har forskuttert dei pengane som då ikkje kjem, så medfører det at arbeidstakaren plutseleg skuldar arbeidsgivaren pengar, noko som heller ikkje er bra.

Pengane må hentast frå ein stad, og det er befolkninga som brukarane av offentlege tenester som er mest nærliggande å skulle betale for det. Som politiker er det viktig å holde budsjetta, for det er politikarane som har bestemt at det skal brukast X kroner på sjukeheim og Y kroner på kulturhus, og då nytter det sjølvsagt ikkje om kulturavdelinga har brukt opp heile kommunekassa på ting som er kjekt å ha når det medfører at helsesektoren ikkje har pengar til å gjere det dei må gjere. Ro og tryggheit kostar ganske mykje. Det er fint mogleg å gjere alt billegare ved å fjerne nesten alt av skatt og avgifter, men du får ikkje mykje ro og tryggheit om du må uroe deg over at du ikkje har råd til å bli sjuk eller at du sjølv må kunne forsvare dine interesser ettersom politiet no består av berre ei handfull personar.

Han som det er snakk om i denne artikkelen jobber 20% som bussjåfør i tillegg til vanleg jobb. Det står ingenting om den andre jobben, men det er nærliggande å tenke at han har fulltidsstilling i eit heilt anna yrke, og at det å køyre buss i helgene er ei ekstrainntekt. Sånn sett er det nok ikkje han som blir ramma hardast av å ikkje få jobbe meir enn stillingsprosenten. Det er verre når vi etterkvart får eksempla på folk som ikkje klarer å få seg jobb med stillingsprosent over 50%, men som tidlegare har fått det til å gå rundt likevel fordi det ofte var mogleg å ta på seg ekstraarbeid, men som no ikkje får jobbe meir enn stillingsprosenten fordi arbeidsgivar er redd for kostnaden. Eg trur LO har gjort ei taktisk feilvurdering ved å ta saka til retten. Det var ikkje vanskeleg å forutsjå at konsekvensen av å måtte gi deltidstilsette overtidsbetalt ved arbeid utover avtalte timar ville medføre arbeidsnekt. Som du seier, skal det fyrst jobbast overtid så vil dei fleste sjefar høyre med fulltidstilsette fyrst. Både er dette tilsette som kan jobben god sidan det tross alt er fulltidsjobben deira, men også fordi det er dei med store stillingar som ein bør gi moglegheita til å tjene litt ekstra sidan det er disse ein helst vil behalde lengst mogleg. Om du har full stilling og du jobbar side om side med nytilsette vikarar i deltidstilling som får 50% meir i lønn enn deg, så går det fort utover motivasjonen. Ingen oppegåande sjef kan tillate at det blir slik forskjellsbehandling som fører til at det er dei beste som seier opp jobben og reiser vidare. Det er greit nok at det var nødvendig med ei avklaring opp mot EU dommen, men det å køyre saka på at ein deltidstilsett skulle få tilbakebetalt for sitt "overtidsarbeid" siste 3 åra, det var uheldig for alle andre deltidstilsette. Det er openbart eit behov for å rydde opp etter denne rettssaka, men det bør ikkje være staten som skal stå for oppryddinga. Dette spørsmålet burde være avtalebasert, slik at fagforeiningane og arbeidsgivarane fortsatt hadde styringa til å finne gode løysingar. Det er på ingen måte gitt at det kjem arbeidarane til gode om Stortinget vedtek å endre Arbeidsmiljølova, for då får vi fort ei bestemmelse der som tek vekk heile overtidsordninga. Grunnen til at denne EU dommen har så stor konsekvens her i Norge er at fordi i AML så er det fastsett at alt overtidsarbeid skal kompanserast med eit tillegg på minst 40%. Sjølv om at lova legg opp til at arbeidstakaren sjølv kan gjere avtale om at overtidstimane blir heilt eller delvis avspassert så er det ikkje mogleg å avtale seg vekk frå at overtidstillegget skal utbetalast. I andre EU-land så er avlønning for overtidstillegg regulert på anna måte, fleire land har heilt ned i 10% overtidstillegg (om ein ikkje har anna avtale), eller med moglegheit for å berre få kompensasjon i form av avspassering. Prinsippielt sett så meiner eg at det er korrekt at arbeid utover avtalt arbeidstid blir definert som overtid. Har du avtalt at du kan jobbe torsdag og fredag, så er det per definisjon overtid når sjefen seier at du også må jobbe halve onsdagen. Det er likevel store konsekvensar med denne dommen som gjer at partane burde funnet akseptable løysingar før rettssaka. At det no er Stortinget som kan kome til å diktere avlønninga ved overtid er ein direkte trussel mot LO sine tariffavtalar. Den mest nærliggande ordninga hadde vært at dersom deltidsstilsette jobbar meir enn avtalt arbeidstid, så må det lokalt avtalast korleis dette skal kompenserast. Slik som praktiseringa har vært i dag så har det vanlegvis vært slik at den deltidstilsette får spørsmål om å jobbe ekstra, underforstått at ein jobbar utover avtalt arbeidtid til vanleg timebetaling. Når partane lokalt er einige om dette, så meiner eg at det blir feil å kome med eit krav om meir betaling med tilbakevirkande kraft. Hadde den deltidstilsette framsatt eit krav om å få +50% lønn, så kan det være at arbeidsgivaren heller hadde funnet andre løysingar. Ei stor utfordring i det norske arbeidslivet er likevel at "overtid" ofte blir praktisert på ein heilt anna måte enn det arbeidsmiljøloven og forsåvidt også tariffavtalane legg til grunn. Det er svært få arbeidsplassar som praktiserer overtidsarbeid som eit reelt pålegg. Eigentleg er overtid at du får pålegg om å jobbe lenger enn avtalt ein dag, som at sjefen kjem til deg rundt lunsjtider og seier at i dag må du være igjen på jobb eit par timar etter ordinær arbeidstid. Får du eit slikt pålegg der du blir nekta å dra heim, så er det rett og rimeleg at du får eit lønnstillegg på minst 40% som kompensasjon for at du kjem heim til kald middag fordi det var mykje å gjere på jobb. Når det er slik som det ofte er, at sjefen spør om du kan jobbe litt lengre i dag fordi det er så mykje å gjere, så er det ofte frivillig å ta på seg arbeidet. Passar det dårleg for deg å jobbe overtid så går sjefen til neste mann. Om ingen vil jobbe overtid, og det foreligg eit særleg og tidsavgrensa behov for det, så kan sjefen pålegge ein av dei tilsette overtid. Blir den tilsette pålagt overtid så er det kun helsemessige eller vektige sosiale grunnar som kan brukast som grunnlag for å nekte. For deltidstilsette så er det stort sett slik det har fungert. Det er veldig få som har blitt pålagt eller tvungen til å jobbe ei ekstravakt, stort sett så har ein fått eit tilbod om å jobbe ekstra og den deltidstilsette har takka ja til det. Eg meiner nok at når det er snakk om "frivillig overtid" og arbeidsmiljølova definerer overtidsarbeid som arbeid utover avtalt arbeidstid, så er vi vanlegvis der at partane gjer ein ny munnleg avtale om arbeid. Ei god løysing som eg meiner ligg innafor ordlyden i Arbeidsmiljøloven er då at ved pålagt overtid (der arbeidsgivaren får sparken om ein ikkje møter opp) så skal ein openbart ha overtidstillegg. Men der ein får tilbod om å jobbe eit ekstra skift, så burde det være opp til arbeidstakar og arbeidsgivar å avtale kompensasjonen, enten det er å jobbe til vanleg timelønn, eller at ein får eit lågare overtidstillegg på f.eks. 10%. Arbeidsgivar vil uansett kunne pålegge nokon å jobbe om ingen melder seg frivillig, men då til 40/50% lønnstillegg. Så kan det godt hende at heile arbeidsmiljøloven burde endrast uansett, for dagens arbeidsmiljølov tek lite omsyn til deltidstilsette. Til dømes så meiner eg at styringsretten til arbeidsgiver er i overkant stor når det gjeld arbeidstakarar som ikkje jobbar vanleg dagtidsarbeid i full stilling. Særleg då dette med at arbeidsgivar kan diktere når det skal jobbast. Ein deltidstilsett med 20% stilling kan i prinsippet ikkje sjølv bestemme om denne 20% skal jobbast som 1 dag i veka eller som fire samanhengande dagar i måneden. Strengt tatt kan arbeidsgivaren til og med lage ein arbeidsplan som viser at den tilsette skal jobbe 1,5 time kvar dag. Det er sjølvsagt mogleg å inngå arbeidsavtale som også regulerer når og korleis det skal jobbast, men dei fleste arbeidsavtalar omtaler berre stillingsprosent eventuelt talet på timar.

Det er heilt klart at kokain ikkje er helsekost, men eg synes artikkelen her er basert på eit særdeles tynt datagrunnlag. Det blir påstått at det regelmessig er slagpasientar utan annan årsak enn kokainbruk, samtidig står det lengre nede i artikkelen at det ikkje blir tatt rutinemessige prøver av narkotiske stoff hos yngre slagpasientar, og derfor kan det ikkje seiast med sikkerheit om det er narkotikabruk som er årsaken. Det er demed berre overlegens som vurderer at det er narkotikabruk som er forklaringa på hjerneslag hos yngre mennesker. Sidan dei nevrolegane som er intervjua ikkje har dokumentasjon på sin påstand om at hjerneslaga skuldast kokain, så savnar eg litt meir opplysningar om det kan være andre forklaringar. Om vi legg til grunn at det no er fleire unge som blir innlagt med hjerneslag (ein påstand som sjukehuset i Bergen ikkje kan stå inne for då dei rapporterer om at det ikkje er ei aukning i talet på pasientar), så kan det også være andre grunnar til hjerneslaget. Å helsenorge sine sider om hjerneslag så er det alkoholbruk som blir dratt frem som ein risikofaktor, då mange alkoholeiningar på ein gong. Narkotikabruk er ikkje nemt. Kan det då ikkje tenkast at unge slagpasientar er ruspåvirka av alkohol og ikkje narkotiske stoff som kokain? Det er heller ikkje utenkeleg at fleire unge får påvist hjerneslag rett og slett ved at helsevesenet har blitt flinkare til å diagnosere. Som det kjem fram i denne artikkelen på NRK i helga om ei dame på 36 år som døde under Bergen marathon av blodpropp i hjernen, men i fyrste omgang ikkje fekk rett behandling sidan symptoma likna på dehydrering og at det under eit slikt marathon er så mange som blir innlagt med dehydrering. Sidan det også er omtalt i artikkelen at risikoen for hjerneslag er høgast rett etter inntak, så hade det vært fint om artikkelen kunne legge fram noko statistikk som underbygger påstanden, som til dømes om det er slik at dei unge med hjerneslag hovudsakleg blir innlagt på fredags og laurdagskvelden, og at det nesten er ingen unge slagpasientar som kjem inn på vekedagane. Om det er slik at hjerneslag hos unge er typisk helg og fest problem så hadde det vært nyttig tilleggs-info i artikkelen. Når det gjeld kokain så har eg mindre tru på legalisering på samme måte som eg trur at det vil være positivt for cannabisbruken å legalisere bruken slik at cannabis kan inngå i eit statleg regulert regime som kan regulere tilgjengelegheit, pris, kvalitetskontroll, avgifts-politikk, osv. Problemet i dag med kokainbruk slik som eg ser det, er at det på den eine sida er ulovleg og på den andre sida så gir det lite juridiske konsekvensar. Kokain har nesten blitt akseptert, kanskje fordi det er mest brukt blant ressurssterke personar enten det er folk med god råd, politikarar, kjendisar, osv. I motsetting til hasj, der det å bli tatt med hasj i praksis medfører at du også mister sertifikatet på grunn av manglande edruelegheit, så skjer det nesten aldri at dei som blir tatt med kokain får andre konsekvensar enn ei bot. Det er heilt tydeleg eit klasseskille når det kjem til konsekvensane, ei bot på ca 3000 kr for å bli tatt i bruk eller med brukardose med kokain er ikkje ei spesielt streng straff (særleg om du har god råd). Saka med Marius Høiby viser også at kokainbruk ikkje gir juridiske konsekvensar. Greit nok at den saka handla om meir alvorlege ting, men når både han sjølv, fornærmede, og andre vitner kan møte opp i retten og snakke opent om sitt kokaininntak på fest utan å få bot, så sender det eit signal om at slik rusbruk i stor grad er akseptert, også i rettssystemet. Eg har synes heller ikkje at det er alt som er farleg som nødvendgivis skal og må forebyggast. Med tanke på kor mange som brukar kokain regelmessig, så er sannsynlegheita for hjerneslag forsvinnande liten. Utan å ha tal på det så vil det ikkje overraske meg om det er fleire som ender opp som pleietrengande etter å ha falt ned ei trapp i alkoholrus, utan at det i seg sjølv er eit argument for å hindre befolkningas tilgang til alkohol. Det er viktig å informere om farene, ved til dømes kokainbruk, men advarslane må være faktabaserte og truverdige. Rein skremselspropagande fungerer ikkje, og enda verre så fører skremselspropaganda til at ein er så vandt med feilinformasjon at reelle advarslar blir ignorert sidan ein antek at det er nok eit forsøk på skremselspropaganda. Ein av dei virkelig store farane med kokain er at du som bruker ikkje kan vite med sikkerheit kva det eigentleg er du får i deg. Ettersom alt er illegalt og det ikkje finnes nokon form for kontrollmekanismer så må brukarane berre stole på at kokainet er ikkje ispedd inerte stoffer som bakepulver for å auke profitten per gram, er tilsatt andre rusmiddel som fentanyl for å gi sterkare virkning, eller i ekstreme tilfeller er tilsatt rottegift og andre helsefarlege ting. Alt dette hadde ordna seg om også kokain vart ei lovleg salgsvare med ein ansvarleg produsent og tydeleg innholdsdeklarasjon.

Sist det vart forenkling i byggereglane slik at ein kunnr bygge opp til 50 kvm utan søknad, så vart det mest rot ettersom det ikkje var gitt fritak frå dei øvrige reglane. Dermed gjekk folk i gong med å bygge utan å ha lest seg opp på kva andre reglar som også gjeld, slik som brannspredning mellom bygg, at det ikkje skal være ledning/røyr i grunnen, for nært kommunal veg, osv, osv. Det hjelp lite å gjere det lettare å gjere ting på eiga tomt, om ein ikkje også justerer regelverket. Fordelen med å søke er at ein får hjelp til å vurdere om det er potensielle problemområder. Mykje av reglane er der av praktiske årsaker, som at dersom ein bygger garasje over vassrøyra i grunnen så må ein rive heile garasja om det oppstår vasslekkasje, eller dersom det blir for tett mellom bygga så ryker heile nabolaget om det startar å brenne.