The Avatar

Tanken rundt fellesstart var vel at ein ville ha folkefest og publikum i løypene, og då var det viktig at dei som kom fyrst var dei som var i tet. Intervallstart passar seg mykje betre som TV sport sidan ein der kan ha kontinuerleg kontroll på korleis dei ulike utøvarane ligger ann. I alle tilfelle er det nok ein feilslått strategi sidan det er mindre tilskodarar enn kva det var tidlegare, og attpåtil så blir publikum langs løypa vurdert meir som ein sikkerheitsrisiko enn som noko ein ønsker å legge til rette for. Av publikummarane som står i løypa så tviler eg på at fellesstart vs intervallstart har nokon praktisk betydning, dei fleste følgjer jo uansett med på det store bildet ved å streame på mobilen. At klassisk fortsatt eksisterer er i all hovudsak på grunn av lobbyvirksomheit frå nordmenn. I Norge er vi tradisjonelt glade i klassisk, ettersom vi vanlegvis er spesielt gode i klassisk stil. Klassisk er også den stilen der rett smøring har størst betydning, og sidan vi har gode smørere så er det ekstra gunstig for norske utøvarar å holde på klassisk som eigen stil. Ved skøyting så er det litt fleire som kan hevde seg, i tillegg til at det ikkje er like lett å dominere ved å hindre passeringar. I klassisk stil så er det lettare å blokkere sporet og dermed hindre passeringar. Det er også dette som gjer det meir kjedelig å sjå på. Eg synes nok også at IOC burde sjå litt kritisk på kor mange variasjonar som det er hensiktsmessig å ha i eit OL. For sjølv om at ein ikkje skal bagatellisere Klæbo sin prestasjon med gull på både sprinten og 5 mila som er to store ytterpunkt sjølv om begge deler foregår på langrennsski, så er det jo eit spørsmål om det ikkje blir litt likt likevel. Dette er ingenting nytt både Dæhlie og Ulvang gjorde det godt på både kort og lang distanse, men det er eigentleg ikkje så bra for sporten og då særleg internasjonal interesse at den samme nordmannen kan gjere reint bord utan at andre får sleppe til. Kanskje er løysinga å gjere spurten endå meir eksplosiv? Kanskje er løysinga å gjere 5 mila så lang at ingen av utøvarane har energi til ein sluttspurt? Eller kanskje er løysinga å avgrense kor mange disiplinar ein har adgang til å kvalifisere seg til slik at kvar enkelt utøvar må gjere nokre taktiske valg på kvar ein vil satse. Dette er forresten ikkje berre eit problem for langrenn. Tidenes mesvinnande olympier Michael Phelps fekk så mange OL gull fordi han dominerte i alt som var å finne av svømme øvingar. Hadde ein innført fleire displinar så hadde han nok også hatt fleire OL gull. På sikt så øydelegg det litt gleden av OL der ein nasjon som stiller ein dyktig langrennsutøvar stiller til 500 m, 1000m, 1500m, osv, osv vinner 40 individuelle gullmedaljar, medan ein nasjon som stiller med eit knallgodt hockey lag som speler seg til finalen kamp for kamp, ender opp med 1 gull i statistikken. Det er relativt lett å endre dette ved å endre reglane. Om målet er å ha likast mogleg konkurransevilkår så kunne ein sagt at det kun er lov med usmurte smørefri ski, eller at skismøring blir overlatt til arrangøren og at utøvarane får tildelt ski basert på loddtrekning. Om ein skal reindyrke leitinga etter perfeksjonen så kan det også løysast enkelt ved å gjere det lov å bruke meir hjelpemiddel. Det er eigentleg dette som er problemet i dag, både på utstyrsfronten og ikkje minst innafor doping, at ein premierer dei som legger seg nærmast mogleg opp mot grensa for kva som akkurat no er å rekne som juks. Norge har fått kritikk og anklagar tidlegare på at ein av grunnane til at vi har så gode utøvarar er at vi er så gode på doping at vi klarer å ligge i forkant av doping-reglane. Eg skal ikkje påstå at dette stemmer, men det er i alle fall ikkje bra for sporten at utøvarane blir uglesett fordi folk flest trur at dei eigentleg har juksa utan å bli tatt for det.

Det er tydeleg at han har skutt målretta mot politiet. Dei tre svarte prikkane er vist hylser frå der politiet har avfyrt granatane, så det er då ganske trygt å anta at politiet har tatt oppstilling (og dekning) bak køyretøy i dette området. I tillegg er dette berrre kulehola som NRK har identifisert, det kan nok fort være ganske mange fleire skot som har havna andre stadar i snøen der det ikkje er så lett å oppdage dei.

Ein ting er at folk verken gjer jobben sin eller gjer store feil, det er det ikkje så lett å unngå. Det verste her er at gjenopptakingskommisjonen ikkje fungerer. Som rapporten viser så var det ingen endring i bevis då saka endeleg vart gjenopptatt. Det einaste som var endra var VK masa og krevde nye vurderingar så lenge at det ikkje lenger var mogleg å ignorere det. Dette medfører to store problem for rettssikkerheita. Den fyrste er at det er lagt alt for mykje vekt på subjektivt vurdering av om vilkåra er oppfylt, som då fører til at saker som burde vært gjenopna ikkje blir det. Det andre store problemet er at det er jo ein vanvittig ressursbruk at ein fyrst skal ha ein omfattande rettssak før endeleg dom. Deretter 20 år med ankebehandling og masing om å gå tatt oppigjen saka, og så ein ny omfattande rettssak. Berre talet på arbeidstimar som har gått med til å rydde opp er nesten ikkje til å fatte, og då tenker eg ikkje på økonomien men på alt det samfunnsnyttige som kunne vært utført om saka vart rett handtert fyrste gongen.

Det som er problematisk med den juridiske definisjonen er ikkje at du blir anmeldt av kjæresten din etter å ha vekket kjæresten med eit kyss, utan å fyrst vekke kjæresten for å spørre om det er greit. På samme måte som at sexkjøpsloven definerer eit kvart vederlag mot sex som prostitusjon, så er ikkje problemet at kona anmelder deg for forsøk på sexkjøp fordi du tok spontant kom heim med blomster til kona med ein liten baktanke om at det då kunne bli sex med kona til kvelden. Det som er problematisk er at det opnar for myndigheitsmisbruk ved at ein tredjepart går til anmelding. I den pågåande saka mot Marius Høiby så er eit av forholda som Marius er tiltalt for, brot på eit besøksforbod som politiet nedla til tross for at den aktuelle dama motsatte seg dette. Når dei to då fortsatte å ha kontakt, inkludert eit tilfelle der ho avtalte å låne bilen til Marius, så medfører dette eit lovbrot. Det moralske spørsmålet er om det er riktig at aktor får Marius dømt for lovbrot heilt utan offer? Normalt sett så er besøksforbod noko som den eine parten ber om fordi ein ikkje vil ha kontakt, ikkje at politiet på eige initiativ har bestemt seg for at det ikkje er bra at disse to personane møtes. Det meste av seksuallovgiving er nært knytt mot moralske spørsmål, og eg synes det er litt problematisk når sikkerheitsventilen mot misbruk av lova er at domstolane etablerer ein fornuftig rettspraksis som stemmer med rettsoppfattinga til folk flest. Då er det eit mykje betre alternativ at lovteksta er spesifikk på kva som skal være ulovleg, slik at grensene er tydelege. Definisjonen av kva som er pornograf er også særdeles vid: Altså kan poronografi være noko så uskuldig som ei teikning av eit kjønnsorgan, til kjønnsleg omgang med lik. Sistnemnte tenker i alle fall eg er såpass mykje grovare at paragrafen burde vært skilt ut i ulike grader av alvorlegheit. Tilsvarande synes eg at definisjonen av at det er pornografi om den kjønnslege skildringa er støtande blir veldig flytande, og kan variere mykje alt etter frå kven ein spørr. Enkelte kan lett bli støtt av å sjå klining på TV, medan andre ser musikkvideoar med ristande nakne rumper som heilt stuereint. Merk forøvrig unntaka for kunstnerisk og informativt formål medfører at den viktigaste definisjonen av pornografi er eignetleg ikkje om folk blir støtt av det eller ikkje, for det som er meint er at det er pornografi om det som er produsert berre påvirker folks kjønnslege lyster, med andre ord så er det den moralske sida av at ein ikkje kåt anne enn i ekteskapssenga som gjer seg gjeldande.

Bruken av gass er forholdsmessig i ein slik situasjon der gjerningspersonen har barrikadert seg og skyter rundt seg. Spørsmålet er eventuelt om det er forholdsmessig å bruke ild for å røyke ut gjerningsmannen. Ein mister fort kontrollen på situasjonen når bygget blir satt i brann. Det avgjernade spørsmålet i den samanhengen er i kva grad risikoen for brann vart vurdert før politiet forsøkte å bruke CS-gass. Ein kan også rette kritikk på kvifor politiet ikkje gjekk hardare til verks på eit tidlegare tidspunkt for å redde liv. Jo fleire timar gjerningsmannen får skyte vilt rundt seg, jo større er faren for at liv går tapt, og som igjen gjer at politiet kan lovleg gå heilt til topps i voldspyramiden. Om tanken var å stoppe gjerningmannen frå å løyse skudd så kunne nok politiet lovleg nytta molotov-cocktail mot huset og sikra ein hurtig brann som enten hadde tatt livet av gjerningsmannen eller tvinga gjerningsmannen til å evakuere ut av huset der politiet kan ta kontroll på situasjonen, om nødvendig med skudd om gjerningsmannen hadde komt ut med våpen. Det som gjer at det kan bli eit etterspel i denne situasjonen er at det kan sjå ut som at politiet i praksis har brukt eit kraftigare virkemiddel enn det som vart vurdert som nødvendig. Politiet kunne (og gjorde kanskje også?) vurdert andre tiltak for å tvinge gjerningsmannen ut av huset, som å kutte straumen, kanskje også knuse vindauga for å gjere det ubehageleg å være i huset. Det er ikkje sikkert gjerningsmannen hadde blitt i huset i eit halvt døgn om huset hadde vært iskaldt.

Ting treng ikkje å være verken spesielt brannfarleg eller uforsvarleg lagra for at det kan ta fyr når ein kastar det som i praksis er brennande gjenstandar mot ting som er brennbart. Blir slike granatar kasta inn i huset der golv og møblar er tørre så blir det fort brann ut av det. På mange måtar kan det samanliknast med å bruke fyrverkeri innendørs, det er ikkje veldig overraskande at det av og til oppstår brann av det, sjølv om det oftast berre blir svimerker og røyk utan ild. Eg kan ikkje sjå for meg ein einaste situasjon der politiet må erstatte huset, då må ein i så tilfelle kunne vise til at politiet aktivt forsøkte å få huset til å brenne, og at ei slik handling gikk utover det som var forsvarleg i denne aktuelle situasjonen.

Facebook har klart å etablere seg som den viktigaste kommunikasjonsplattformen for barneidrett og fritidsaktivitetar for barn. For mange småbarnsforeldre har det nesten blitt nødvendig at minst ein av foreldra har ein Facebook konto for å få viktig informasjon om avlyste fotballtreningar og innkalling til foreldremøter. I tillegg er det gjerne via Facebook 80% av befolkninga får med seg informasjon frå det offentlege, enten det er kommunen som informerer om at vatnet blir avstengt om kort tid på grunn av lekkasje eller staten som opplyser om når du kan førehandsstemme. Hudd tek sikte på å være eit alternativ for slik informasjonsinnhenting der ein ikkje treng å sende masse persondata til utlandet, og med ordning for å hindre spam-kontoar, svindel og anna useriøst innhold. I tillegg har ein valgt ei litt anna vinkling ved at dei fokuserer på brukarens nærområde, både for å finne venneforslag og for å få opp informasjon om ting som skjer i lokalsamfunnet. Hudd har også hatt fokus på personvern, og at plattformen skal være fri for drittslenging ved at den viktigaste regelen for oppførsel på plattformen er å oppføre seg fint mot andre brukarar. Hudd har også lovd å ikkje ha masse forstyrrande annonser, og har heller ein foretningsidé basert på at lokale bedrifter skal betale ein sum for å kunne kommunisere med folk i nærområdet. Kort oppsumert så prøver Hudd å etablere seg som eit digitalt alternativ til oppslagstavla på nærbutikken, der du kan finne informasjon om kva som skjer i nærområdet utan å også måtte scrolle deg gjennom endelause memes og reklame for kryptovaluta. Eg ser også tendensen til at Hudd sikter seg litt mot å bli den nye telefonkatalogen, truleg med ein "hemmeleg" ambisjon om at alle i Norge over 15 år bør ha ein Hudd-konto til praktiske gjermål, litt på samme måte som Vipps har klart å etablere seg som ein slags nødvendigheit for alt frå kjøp av togbillett til å kjøpe lodd av idrettslaget.

Vi veit strengt tatt heller ikkje om nokon vart drept, vi veit berre at verken gjerningsmann, politiet eller publikum vart alvorleg skada (gjerningsmannen fekk tilsyn frå helsepersonell så han har nok pusta inn litt røyk). I teorien kan han ha hatt eit eller fleire ukjente gissel som ein ikkje har funne sidan huset brant ned og branntomta er for varm til å gjere fleire undersøkingar. Eg var inne på samme tanke, men ettersom politiet er sitert på: Så virker det som at politiet tek på seg eit ansvar for brannen. Det kan sjølvsagt være at gjerningsmannen tente på i eit forsøk på å unngå pågriping, men eg hadde tenkt at politiet ville formulert seg annaleis om det var tilfelle ettersom ein slik brannstifting ville utgjort ein trussel for politiet som skulle foreta arrestasjonen. Eg les dette som at politiet anerkjenner å ha forårsaka brannen under aksjonen for å pågripe.

Foreløpig lite detaljar, men basert på ordlyden med at brannen oppstod i samband med pågripinga så er det nærliggande å tenke at det er ein CS granat som har blitt kasta inn i huset. Slike granatar blir veldig varme ettersom det er ei forbrenningsprosess som slepp ut gassen som røyk. Eg et litt spent på kva som blir etterspelet av den beslutninga. På den eine sida så lyktes politiet ettersom personen kom ut og overga seg, men samtidig så er det relevant å vurdere om det var forholdsmessig å bruke CS gass når det burde være kjent at faren for brann er stor. Heldigvis kom personen ut og kunne pågripast i live, men her var det kanskje litt vell nært at politiet forårsaka ein dødsbrann.

Ein av grunnane er at det ikkje finnes ein felles oppfatting av kva som utgjer eit samtykke. Normalt sett er dette heilt uproblematisk fordi det ikkje er vanskeleg å forstå om ein har (eit kontinuerleg) samtykke sjølv om samtykket ikkje er verbalt. Det burde kanskje være unødvendig å presisere det, men det finnes også dei som meiner at samtykket må være skriftleg og signert framfor minst to vitner for at samtykket skal være gyldig.

Største kneika er ofte at dei fleste seriøse bedrifter i dag har ganske strenge kvalitetskrav, som igjen fører til at det blir for usikkert å inngå avtalar med bedrifter i oppstartsfasen. Nyoppstarta bedrifter med låg eigenkapital, få tilsette og ingen leveringshistorikk har enkelt og greit ikkje høg nok leveringssikkerheit til at etablerte bedrifter tek sjansen på å bruke nyoppstarta bedrifter til viktig arbeid, kostnadane dersom det nyoppstarta firmaet ikkje klarer å oppfylle sine forpliktingar er rett og slett for høge. Kvifor det har blitt slik er nok veldig samansatt, men eg trur nok at ein av grunnane til at det har blitt slik er at terskelen for å gå til erstatningssøksmål for manglande kontraktoppfylling, kostnadssprekk, osv har blitt mykje lågare. For ei lita nyoppstarta bedrift så hjelp det ikkje å klare å levere 95% av prosjektet til avtalt tid og avtalt pris, når ein blir saksøkt og dømt til å betale verdien av dei gjenståande 5% i erstatning frå ein tom eigenkapitalkonto. Før i tida så var ein nok meir uformelle og mindre kravstore, der ein i større grad såg verdien av å etablere langvarige forretningsforbindingar og derfor var villig til å ta litt risiko ved å satse på nyoppstarta bedrifter. For gevinsten med å satse på nyoppstarta bedrifter er at ein lett kan sette seg i posisjon til å bli firmaets viktigaste forretningspartner.

Er heilt ueinig. For det fyrste så er det viktigaste for trådstarter å ha jobb, så det å takke ja til ein jobb for å ikkje risikere å bli ståande heilt utan jobb dersom ein ikkje får den andre jobben er godt innafor. Også reint samfunnsøkonomisk så kan det ikkje være slik at folk går rundt arbeidslause for å kunne kaste seg på draumejobben om den dukker opp. Av og til så må ein ta til takke med den jobben ein får og som gir inntekt. Vil også presisere at mitt forslag om å takke ja til fyrste jobben for å sikre seg i påvente av om det blir noko av den andre jobben var under føresetnad av at ein får fyrste jobben med prøvetid slik at ein har kort oppseiingstid. Ein må sjølvsagt forholde seg til den arbeidsavtalen ein har inngått, og det avtalen seier om oppseiingstid. Då er det opp til kvar enkelt arbeidsgivar å vurdere kost/nytte av den avtalen som ein tilbyr. Om ein tilsetter folk med 6 månedars prøvetid for å kunne avslutte arbeidsforholdet tidleg om det ikkje fungerer med den nytilsette, så er det ein pårekneleg risiko med gjensidige avtalar at det like gjerne kan være den nytilsatte som ikkje er fornøgd med jobben og som sluttar på kort varsel. Alternativet er å tilsette folk med arbeidsmiljølovens minimum på 1 måneds oppseiingstid eller med 3 månedars oppseiingstid som er standarden i dei fleste tariffavtalar. Då sikrer ein seg stabilitet ved at den tilsette er låst til arbeidskontrakta til oppseiingstida, men med ulempen av at det både er vanskelegare og tek lengre tid å gi den nytilsette sparken om sjefen ikkje er fornøgd. Arbeidsgivarar som sitter med "klump i halsen" og er redd for at dei tilsette får seg betre jobbar andre plassar, har ingen andre å skulde på enn seg sjølv. Enklaste og beste måten å sikre at arbeidstakarane blir i jobben er å syte for at lønn og arbeidsvilkår er så gode at arbeidstakarane forblir i jobben. Har ein ikkje råd til å gjere jobben attraktiv, så har ein ingen moralsk rett til å forvente at arbeidstakarane ikkje ser seg om etter betre jobbtilbod. Som sagt så kan ein enkelt sikre seg stabile tilsette ved å tilby arbeidsavtalar med meir stabilitet. Ein kan til dømes fint avtale gjensidig oppseiingstid 6 månedar utan at det er urimeleg. På den måten sikrer ein seg at den nytilsette blir i jobben i minst dei avtalte 6 månedane, men ein løper sjølvsagt også risikoen ved at ein som arbeidsgivar er låst til den tilsette i seks månedar utan at ein kan gjere noko med det.

Kanskje litt off-topic? Nokon som veit korleis kvinnene blir ivaretatt gjennom rettssaken og i tida etterpå? Sjølv om dei er anonymiserte når dei må svare på veldig nærgåande spørsmål om kva seksuelle aktivitetar dei har både deltatt i og blitt utsatt for, så er det mange som kjenner identiteten deira sjølv om navnet ikkje står i VG. Tenker også på disse videoane som blir vist. Sjølv om media ikkje får være tilstades ved visning av video-bevisa så begynner det etterkvart å bli mange personar som ikkje berre har sett på disse intime opptaka på storskjermen i rettssalen, men dei har nok også hatt fullt fokus på å studere bilde for å kunne gjere seg opp ei meining om korleis videoane skal forståast. Tenker då særleg på at alle som ser på filmane fokuserer nok veldig på å sjå etter teikn på kropp og ansikt som kan gi opplysninga om kvinna er våken eller sovande. Når rettssaka i tillegg har så stor mediadekning, og attpåtil er det fleire av offera som er kjendisar eller halv-kjendisar som gjer at mange er ekstra interessert i å spekulere i identiteten til dei som forklarer seg, så må vel belastninga for offer være enorm? Sjølv om det kanskje ikkje eigentleg skal ha så mykje å bety, så er det vel nesten eit større overgrep å sitte i rettssalen saman med dommarar og advokatar som stirrer på din nakne kropp på storskjerm, enn det var å bli filma utan å vite om det? Skjønner at ein må legge fram bevismaterialet for vurdering, men dette er opptak som mest sannsynleg berre er Marius sjølv som har sett før politiet konfiskerte materialet som bevis. Og sjølv om ein prøver å holde talet på personar som har sett disse videoane til eit minimum ved å ikkje tillate journalistane å være til stades, så er det vel fort 50+ ulike personar som no har sett videoane fordelt på datateknikkere, politietterforskarar, advokatar, dommarar, osv? I tillegg så må vel offera ha ein voldsom skrekk for at materialet skal bli publisert? Enten ved ein saksbehandlingsfeil, lekkasjer frå politiet, eller kanskje mest sannsynleg, at disse videoane alt finnes i private hender fordi Marius har sendt videoar til kompisar. Det er heller ingen garanti for at politiet har kontroll på alle kopiane slik at videoane blir sletta. Marius kan fort ha ting lagra på stadar som politiet ikkje veit om, enten det er ein minnepenn som politiet aldri fant eller at det er lasta opp i ei skylagringsteneste som politiet ikkje viste om at Marius har. Det er vel ikkje utenkeleg at disse kvinnene som er offer i saka får det vanskelegare no i tida etter rettssaka enn dei hadde det før dette vart ei sak ettersom "alle" går rundt og veit så mange detaljar om saka?

I enkeltståande roller så er det eigentleg viktigast med god casting for å finne rett skodespelar til rolla. Det som kjenneteikner ein objektivt dyktig skodespelar er at den som er dyktig nok kan portrettere nesten alle typer roller. Til ein TV-serie eller film så kan det fungere veldig godt å "type caste" dei rette folka som meir eller mindre er seg sjølv. Som til dømes skodespelar Danny Trejo, eg er litt usikker på eksakt kor objektivt dyktig skodespelar han er, men at han kan portrettere ein hardbarka kriminell er det ingen tvil om. Sjølv om han sikkert har prøvd seg i andre roller så kan eg ikkje huske å ha sett han portrettere som "good guy". Fun fact om Trejo er at han starta "karrieren" som hardbarka kriminell som har sona mange år i fengsel før han vart lovlydig og fekk med seg nokre andre fengsels-kompisar som leigde seg ut til å som statistar når Hollywood trengte truverdige kriminelle og innsatte til sine produksjonar. Trejo har nok ikkje den objektive tyngden til å vinne Oscar, men det treng ikkje å bety noko så lenge han er dyktig i den nisja han har valgt å fokusere på.

Eg trur nok at det koker mykje ned til at det som ein enten kaller søppel eller geni-erklærer, i utgangspunktet held høg objektiv karakter. Om du samanlikner TV-serien For All Mankind med morfars amatørvideo frå turen til Lanzarote i 92, så skal det mykje til for å kalle den proffe TV-serien for objektivt søppel. Uansett om kva ein synes om serien så er det nokre objektive kvalitetar ved at det ikkje er filma lange sekvensar utan å ta av linsedekselet slik at skjermen er svart og ein berre har lyden. Det blir likevel meiningslaust å skulle vurdere alle seriar som gode berre basert på at dei er proft laga, så når ein kallar ein slik serie for søppel så har ein i praksis nullstilt skalaen for å kunne differansiere i nyansane av TV-seriar som har gjenomgåande høg produksjonskvalitet.